روزهای استقبال

  رهبر انقلاب بهمن ماه ۱۳۷۶ در جمع گروهی از جوانان و نوجوانان در آستانه دهه فجر فرمودند: «من در مدرسه‌ى رفاه بودم که مرکز عملیات مربوط به استقبال از امام بود - همین دبستان دخترانه‌ى رفاه که در خیابان ایران است که شاید شما آشنا باشید و بدانید - آن‌جا در یک قسمت، کارهایى را که من عهده‌دار بودم، انجام مى‌گرفت؛ دو، سه تا اتاق بود. ما یک روزنامه‌ى روزانه منتشر مى‌کردیم. در همان روزهاى انتظار امام، سه، چهار شماره روزنامه منتشر کردیم. عده‌اى آن‌جا بودیم که کارهاى مربوط به خودمان را انجام مى‌دادیم.» ۱۳۷۶/۱۱/۱۴
بخش «درس و عبرت تاریخ» رسانه KHAMENEI.IR در آستانه سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی و فرار رسیدن ایام‌الله دهه فجر به ماجرای تأسیس کمیته استقبال از حضرت امام و نقش رهبر انقلاب در این کمیته پرداخته است. 
 
 تشکیل کمیته استقبال
بعد از قطعی شدن تصمیم امام برای بازگشت به کشور، یاران امام و در صدر آنها شورای انقلاب اسلامی درصدد تدارک برگزاری هر چه باشکوه‌تر مراسم استقبال از امام برآمدند. راه اندازی ساختاری مرکزی برای هماهنگی در این زمینه، ضروری بود تا از ناهماهنگی و ناامنی جلوگیری به عمل آید. شهید مطهری که به نوعی رهبری شورای انقلاب را بر عهده داشت، انقلابیون را به جلسه‌ای برای هماهنگی در این زمینه دعوت کرد. این جلسه بعد از نماز صبح در منزل شهید مطهری برگزار شد. 
 
 مدرسه رفاه
امام پیام داده بودند که می‌خواهند؛ محل استقرار ساده باشد، در جایی باشد که مرکز شهر و به طرف پایین شهر و به اصطلاح مردمی باشد و برای من تشریفات فراهم نشود دوستان پیشنهاد دادند که مدرسه رفاه، باشد چون مربوط به مبارزین بود و در مرکز شهر بود و امکان جلسات در آنجا بود.(۲)

عزّت‌شاهی در مورد اعضای این ستاد می‌گوید: «ستاد استقبال از آقای خمینی شامل آقایان بهشتی، صادق اسلامی، بادامچیان عسگراولادی، کچویی و... بیشتر از طیف مؤتلفه و چند نفر هم از نهضت آزادی بازرگان، صباغیان و توسلی بودند من با یک یک اعضای این ستاد آشنا بودم ولی بیشتر از همه کچویی اصرار داشت که به عضویت این ستاد در بیایم من هم مخالفت نکردم.»(۳)

 شرح وظایف
بعد از شکل‌گیری کمیته استقبال در مدرسه رفاه جلساتی برای هماهنگی و پیشبرد اهداف تشکیل شد. این جلسات به دنبال آن بود تا وظایف پیش‌بینی شده‌ی کمیته را هر چه بهتر به انجام رساند.

وظایف این کمیته شامل موارد زیر بود:
۱. تدوین و تهیه‌ی ساختار تشکیلاتی کمیته‌ی استقبال و انتخاب و ساماندهی نیروهای صددرصد مطمئن در مسئولیت‌های مختلفی که در تشکیلات کمیته‌ی استقبال از امام تعریف شده بود.
۲. برنامه‌ریزی برای اجرای اهداف کمیته‌ی استقبال با کمک نیروهای اصیل و شناخته شده‌ی انقلاب.
۳. ایجاد امنیت کامل برای کمیته‌ی استقبال به این علت که جایگاه ورود حضرت امام بود و امکان ایجاد خطرات و نفوذ عوامل دشمن بسیار زیاد بود.
۴. تأمین نیازهای اساسی و اولیه‌ی کمیته‌ی استقبال مانند تلفن، فکس، تلکس، دستگاه تکثیر، خودرو، خصوصاً مینی‌بوس برای کارهای تبلیغاتی و بی‌سیم(۴)

این ساختار در آن برهه توانست یک اقدام مهم و حساب‌شده‌ای را رقم بزند: «این تشکیلات بود که شبکه عظیم انتظامات راهپیمایی‌ها را ساماندهی کرد. در تهران شهر را به ۱۲ منطقه تقسیم نمود که هر منطقه یک مسئول داشت و مسئول کل شهید اسلامی بود و جلسات ۱۲ مسئول معمولاً در منزل او تشکیل میشد شناسایی افراد، مطمئن جلوگیری از نفوذ ساواک و دستگاه‌ها، تقسیم وظایف مراقبت از عدم شناخته شدن توسط ساواک پیگیری شیوه انجام مأموریت‌ها، تأمین هزینه‌ها و تهیه ابزار لازم و سایر امکانات برای چنین شبکه عظیمی، کاری سخت و خطرناک بود.»(۵)
 
 واحدهای کمیته استقبال
در این کمیته مسئول انتظامات و بسیج نیروها محمدصادق اسلامی و معاونش محمد کچویی بود. مسئول تدارکات علی درخشان و حبیب‌الله شفیق. حفاظت از امام و امور حفاظتی و مسلحانه به عهده محسن رفیق‌دوست گذاشته شده بود. حبیب‌الله عسگراولادی مسئول مالی و حفاظت مدرسه با محمدصادق اسلامی و اکبر پوراستاد بود. تدارکات داخلی مدرسه رفاه را سیدرضا نیری برعهده داشت و حجت‌الاسلام خامنه‌ای رئیس کمیته تبلیغات بودند که اسدالله بادامچیان و مهدی سعیدمحمدی هم همکارشان شدند.(۶)

 ساختار واحدها
صباغیان درباره تشکیلات کمیته می‌گوید: «این کمیته به زودی زیر مجموعه‌های خود را تعیین کرد. اول کمیته‌ی تبلیغاتی بود که از دو بخش تشکیل می‌شد: یکی رسانه‌های گروهی و تبلیغات داخلی و یکی هم بخش خبرنگاران خارجی...»(۷)

از طرف دیگر یکی دیگر از اعضای مؤثر این کمیته، علی دانش منفرد در مورد جزئیات زیرمجموعه ستاد تبلیغات معتقد است: «واحد تبلیغات کمیته‌ی استقبال دارای گروه تبلیغات داخلی و گروه شعار بود که تعداد نسبتاً زیادی در آن عضویت داشتند. همچنین کمیسیون مطبوعات و انتشارات کمیسیون مخبرین، کمیسیون شعار و سرود و پلاکارد، کمیسیون رادیو و تلویزیون نیز در زمینه‌های تبلیغات فعالیت می‌کردند. برای واحدهای تدارکات برقی، گروه صوت و تصویر، گروه برق (در سه شیفت)، گروه تلکس (در سه شیفت)، و گروه تأسیسات افراد شناخته شده را معرفی و پس از بررسی و صدور کارت کار خود را ادامه می‌دادند.»(۸) در این ساختار، شعارها و حتی محتوای پلاکاردها هم دارای برنامه‌ریزی و طراحی بود.
 
 نشریه اطلاع‌رسانی
یکی از کمیته‌های ذیل واحد تبلیغات کمیته خبر بود: «در کمیته‌ی خبر اطلاعات چند نفر بودند که هر خبری می‌آمد یادداشت می‌کردند. و آن را به ما می‌دادند که در جریان باشیم و ما اخبار را جمع کرده در جلسه‌ی کمیته ستاد مرکزی مطرح می‌کردیم... در واقع خبررسانی و ارتباط با مردم بود که باعث شد وقتی کمیته‌ی استقبال تشکیل شد مردم مطلع شدند و بلافاصله هر چیزی را می‌خواستند به آنجا می‌آوردند یا هر حادثه‌ای که رخ می‌داد گزارش می‌دادند.»(۹)

انجام مصاحبه و پخش آن از رسانه‌های صوتی و تصویری و همچنین انتشار نشریه‌ی کمیته‌ی استقبال از مهم‌ترین فعالیت‌های تبلیغی کمیته‌ی استقبال به شمار می‌آمد. در مورد انتشار نشریه از سوی کمیته، مهدی سعید محمدی نقل می‌کند: «یک نشریه‌ای را هم به دستور آقا [آیت‌الله خامنه‌ای] چاپ می‌کردیم که افکار روز را مرتباً در آن بیان می‌کردیم. نشریه به نظرم هفتگی بود. آقا مسئولیت آن نشریه را به آقایان بادامچیان، آقای کرباسچی و معادیخواه که در قسمت سیاسی بودند واگذار کرده بودند. تکثیر نشریه نیز با ما بود که پس از تأیید نهایی توسط ایشان پخش می‌شد. قبل از ورود امام به ایران نیز تکثیر و پخش می‌کردیم. هسته‌ی اصلی این جمع آقای عسگراولادی و دوستان مؤتلفه بودند.»(۱۰)
 
 

 اعضای کمیته:
از اعضای این واحد می‌توان به افرادی چون مهدی سعید محمدی، محمود مرتضایی‌فر، عباس عطری، مرتضی لاجوردی، محمد واحدی، مهدی غیوران و عباس یزدان‌پناه در گروه تبلیغات داخلی؛ مرتضی بهرامی، حسن راستگو، کاظم نیکنام و اکبری در گروه شعار؛ عباس افراشته، مهین اعراب، علی خوانساری در گروه صوت و تصویر؛ عباس چمران و عبدالعلی بازرگان در گروه مطبوعات؛ متوسلی، کریمیان، حسین بنی اسدی، در گروه انتشارات و مهندس هاشمی در گروه تلویزیونی اشاره کرد.(۱۱)

 همه برای همه
کمیته استقبال، درگیر کار بزرگی شده بود؛ کاری بزرگ در روزی بزرگ. هر چند تلاش می‌کرد بر امور جاری مسلط شود، اما حادثه پیش رو بزرگتر از آن بود که بتوان کاملاً آن را در دست گرفت. بیشتر فعالیت‌های کمیته غیر متمرکز بود و هر کس مأموریتی که مناسب‌تر میدید، همان را به عهده می‌گرفت. «یکی از وظایف کمیته استقبال توزیع کارت دعوت به فرودگاه بود. آقای مطهری تعدادی کارت به من داد که آنها را پخش کردم و یکی برای خودم ماند. از قضا آقای شیخ ابوالحسن شیرازی را دیدم. او از این که کارت دعوت به دستش نرسیده، ناراحت بود. کارت خودم را به او دادم.»(۱۲) 

 سخنران روز ۱۲ام
پیش از دوازدهم بهمن، آقای مطهری از آقای خامنه‌ای خواسته بود سخنرانی و خوش آمدگویی به امام را در تالار فرودگاه به عهده بگیردند. نپذیرفته بودند. گفته بودند: چرا من؟ آقای مطهری دلیل آورده بود، اما نتوانسته بود ایشان را قانع کند. آقای خامنه‌ای گفته بودند: من توان سخنرانی در این لحظات بزرگ، که نفس در سینه‌ها حبس می‌شود ندارم. آقای مطهری نبود فرصت برای انتخاب فرد دیگر را به عنوان علت آخر مطرح کرده، سخنرانی را به عهده آقای خامنه‌ای گذاشته بود. «روز موعود فرارسید و از خوش اقبالی من فرصت برای مراسم خوش آمد گویی نشد؛ فقط اکتفا شد به تلاوت قرآن و سرودی(۱۳) که گروهی از دانش آموزان خواندند.»(۱۴)

 تشکر از یک کمیته پای‌کار
پس از برگزاری مراسم استقبال با شکوه و سخنرانی امام در روز ۱۲ام، می‌توان گفت فعالیت کمیته رو به افول رفت و اعضای آن در دیگر بخش‌های انقلاب مشغول به فعالیت شدند، اما در این بین دیدار با امام یک نقطه درخشان بود. امام خمینی در تاریخ ۱۴ بهمن ۱۳۵۷ در دیدار با اعضای کمیته استقبال فرمودند: «من نمی‌دانم چطور از عهده این مراتب این، زحمات برآیم. من خدمتی که مورد پسند باشد نکردم و من از خدا می‌خواهم که توفیق بدهد که همه ما خدمت بکنیم به این کشور، خدمت بکنیم به احکام اسلام... ما از همه شما جوان‌ها تشکر می‌کنیم که در این موقع همه با قدرت، همه با اراده، همه با خواستهای الهی بپا خاستید و کارهای خودتان را زمین گذاشتید و این کار بزرگی که به عهده همه ماست دنبال کردید و رمز پیروزی شما وحدت کلمه و اینکه همه‌تان یک مطلب را می‌خواهید... من از همه شما آقایان تشکر می‌کنم که در این مورد‌ها زحمت کشیدید لکن زحمتی بوده است که برای خادم خودتان کشیدید، زحمتی بوده است که برای خدمتگزار خودتان کشیدید. من خدمتگزار شما هستم. من می‌خواهم که شما عزیز باشید. من خدمتگزار ملت هستم.»(۱۵)