
آیین وداع و تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی در شبکه اجتماعی ایکس با روایتهای میدانی خبرنگاران خارجی و واکنشهای احساسی کاربران انگلیسیزبان همراه شده است؛ روایتهایی که هم حضور گسترده مردم در تهران را بازتاب میدهد و هم ابعاد عاطفی و هویتی این مراسم را به تصویر میکشد. شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) در روزهای برگزاری آیین وداع و تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی، به یکی از مهمترین بسترهای بازتاب این رویداد تاریخی تبدیل شده است. خبرنگاران خارجی حاضر در تهران، فعالان رسانهای و کاربران انگلیسیزبان، هر یک از زاویهای متفاوت به این مراسم پرداختهاند. برخی با انتشار روایتهای میدانی، تصاویر و ویدیوهایی از محل برگزاری مراسم، فضای تشییع را روایت کردند و برخی دیگر با پیامهایی آمیخته به اندوه، ادای احترام، همدردی و هویت مذهبی، احساس خود را نسبت به این واقعه ابراز داشتند؛ بررسی این توییتها، تصویری از نحوه بازتاب این رویداد باشکوه و تاریخی در میان کاربران انگلیسیزبان ارائه میدهد.
روایت میدانی کاربران از سیل جمعیت و فضای تشییع
بخش مهمی از بازتاب آیین وداع و تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی در شبکه اجتماعی ایکس، به روایتهای میدانی خبرنگاران، فعالان رسانهای و کاربران حاضر در تهران اختصاص داشت. این روایتها، بیش از آنکه صرفاً خبر برگزاری مراسم باشند، تلاش کردند تصویر عینیتری از فضای مصلی، مسیرهای تشییع، تراکم جمعیت و حالوهوای عزاداران ارائه کنند. در کنار خبرنگاران حاضر در محل، برخی کاربران و فعالان رسانهای نیز با انتشار عکسها و ویدیوها، بر گستردگی حضور مردم و ابعاد بصری مراسم تأکید کردند
.
«اناس مالک» خبرنگار پاکستانی با انتشار ویدئویی از مصلای بزرگ تهران که حاصل گزارش میدانی او از محل برگزاری مراسم بود، آیین وداع با پیکر رهبر شهید انقلاب اسلامی را «لحظهای تاریخی برای ایران» توصیف کرد. او در این توییت نوشت: «در حال گزارش از تهران هستم؛ دهها هزار نفر در مصلای بزرگ تهران گرد آمدهاند تا با آیتالله علی خامنهای، رهبر فقید، وداع کنند. این مراسم تشییع، لحظهای تاریخی برای ایران است که نهتنها اهمیت عمیق مذهبی دارد، بلکه حامل پیامی سیاسی و دیپلماتیک نیز هست.»

«فردریک پلیتگن» خبرنگار ارشد بینالمللی سیانان با انتشار ویدئویی از مصلای بزرگ تهران، صحنههایی از حضور عزاداران، عبور جمعیت از کنار تابوتها و فضای مراسم وداع را به تصویر کشید.
او در این توییت نوشت: «ما در مراسم تشییع آیتالله خامنهای، رهبر فقید ایران، حضور داریم. جمعیت زیادی در حال عبور از کنار تابوتها در مصلای تهران هستند. مقامها برآورد میکنند که میلیونها نفر برای ادای آخرین احترام خود در این مراسم شرکت خواهند کرد. پیکر رهبر عالی و چند تن از اعضای خانوادهاش که در حمله هوایی آمریکا/اسرائیل در ۲۸ فوریه جان باختند، برای وداع عمومی در معرض دید قرار گرفته است.»

«کلا والش» خبرنگار آمریکایی شبکه VPOl و فعال سیاسی، با بازنشر گزارش ویدئویی خود از مصلای بزرگ تهران، از حضور در آیین تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی خبر داد. در این ویدئو، او از محل برگزاری مراسم گزارش میدهد و تصاویری از مصلای تهران، حضور عزاداران و فضای مراسم را به نمایش میگذارد.
او در این توییت نوشت: «گزارش من از مصلای بزرگ تهران در نخستین روز مراسم تشییع رهبر شهید، سیّدعلی خامنهای؛ مراسمی که با توجه به عشق و اندوه عمیقی که مردم نسبت به او ابراز میکنند، قرار است به یکی از بزرگترین آیینهای تشییع در تاریخ جهان تبدیل شود.»
«جکسون هینکل» فعال رسانهای و مجری آمریکایی، با انتشار تصویری از حضور خود در مصلای تهران، از شرکت در آیین وداع و تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی خبر داد. در تصویر منتشرشده، او مقابل تصویری بزرگ از آیتالله خامنهای در محوطه مصلای تهران ایستاده و بخشی از فضای مراسم و حضور عزاداران در اطراف او دیده میشود.
او در این توییت نوشت: «امروز در مصلای تهران، به رهبر شهید، سیّدعلی خامنهای، ادای احترام کردم.»
«مکس بلومنتال» روزنامهنگار و نویسنده آمریکایی با انتشار تصاویری از حضور خود در مصلای تهران، مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی را «بزرگترین تشییع تاریخ» توصیف کرد و نوشت که میلیونها نفر برای وداع با او گرد آمدهاند. او تأکید کرد که در مصلای تهران شعارهایی برای انتقام، جلوههایی از اندوه و مقاومت و صحنههایی از حضور گسترده مردم دیده میشود.
بلومنتال در بخشی از توییت خود نوشت: «آنچه در مصلا شاهد آن هستیم، جمهوری اسلامی و جامعه انقلابی آن را به واقعیتی سیاسی تبدیل میکند که نه با جنگ تغییر نظام از میان میرود و نه با تحریمها.»
«گیتا موهان» خبرنگار هندی و سردبیر حوزه سیاست خارجی شبکه ایندیا تودی با انتشار یک ویدئو و تصویری از مشت گره کرده رهبر شهید انقلاب، از آغاز مراسم تشییع پیکر مطهر ایشان خبر داد. ویدئوی همراه توییت، بخشی از جمعیت حاضر در مصلای تهران را نشان میدهد و تصویر دوم نیز فضای شهری تهران در مسیر برگزاری مراسم را به نمایش میگذارد. او در این توییت خود به جمعیت حاضر در مصلای بزرگ تهران و مسیر ۲۰ تا ۲۵ کیلومتری برای برگزاری مراسم تشییع اشاره کرد.

«ماریو نوفل» فعال رسانهای استرالیایی-لبنانی و بنیانگذار مجموعه The Roundtable Show، با انتشار تصویری از مصلای بزرگ تهران، به آغاز مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی پرداخت. تصویر منتشرشده، حضور گسترده عزاداران در محوطه مصلای تهران را پیش از آغاز مراسم نشان میدهد.
او در این توییت نوشت: «بزرگترین مراسم تشییع در تاریخ ایران آغاز شده است و عزاداران کیلومترها مسیر را پیاده طی میکنند تا رهبر خود را بدرقه کنند.» وی همچنین با اشاره به گزارشهای منتشرشده نوشت که هزاران نفر پیش از آغاز رسمی مراسم، وارد مصلای تهران شدهاند و انتظار میرود بیش از ۱۰ میلیون نفر و هیئتهایی از بیش از ۱۰۰ کشور در مراسم وداع حضور داشته باشند. نوفل در پایان تأکید کرد: «وسعت این مراسم، خود گویای پیام آن است.»

«وایت رید» روزنامهنگار آمریکایی و خبرنگار پایگاه خبری The Grayzone، با انتشار تصویری از محل شهادت رهبر شهید انقلاب اسلامی و بازنشر گزارش ویدئویی مکس بلومنتال از همان محل، به فضای سوگواری مردم در روزهای منتهی به مراسم تشییع پرداخت. تصویر منتشرشده، محل شهادت آیتالله خامنهای را نشان میدهد که تصویر بزرگی از ایشان بر ساختمان مقابل نصب شده و مردم برای ادای احترام در آن حضور دارند. ویدئوی همراه توییت نیز گزارش میدانی مکس بلومنتال از همین محل را به نمایش میگذارد.
او در این توییت نوشت: «تا پیش از برگزاری مراسم تشییع، ایرانیها برای سوگواری رهبر شهید خود به محل شهادت آیتالله خامنهای میرفتند. زمانی که دو ماه پیش و پس از حمله هوایی آمریکا و اسرائیل که به کشته شدن (شهادت) او و اعضای خانوادهاش انجامید، به این محل رسیدم، آنجا مملو از ایرانیهایی بود که برای ادای احترام آمده بودند.»

«تادگ هیکی» نویسنده و فعال رسانهای ایرلندی با انتشار تصویری از دیوارنوشتههای مصلای بزرگ تهران، بخشی از فضای مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی را به نمایش گذاشت. در تصویر منتشرشده، او در کنار یکی از حاضران مقابل دیواری ایستاده که عزاداران پیامها، یادداشتها و یادگاریهای خود را روی آن نوشتهاند.
او در این توییت نوشت: «پیامهایی که روی دیوارهای مصلای بزرگ تهران در جریان مراسم تشییع رهبر عالی ایران، علی خامنهای، نوشته شده است. این یکی از بخشهای مورد علاقه من است.»


واکنشهای احساسی، مذهبی و هویتی کاربران
در کنار روایتهای میدانی خبرنگاران و فعالان رسانهای، بسیاری از کاربران انگلیسیزبان نیز با انتشار تصاویر، ویدئوها و نوشتههایی احساسی به آیین وداع و تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی واکنش نشان دادند. در این توییتها، بیش از هر چیز بر مفاهیمی مانند اندوه، ادای احترام، وفاداری، هویت دینی و اهمیت این مراسم برای حاضران تأکید شده است
.
«دِین»، کاربر انگلیسیزبان شبکه اجتماعی ایکس با انتشار تصویری از آیتالله خامنهای در حال دعا، به شهادت ایشان واکنش نشان داد
. او در این توییت نوشت
: «درود و سلام بر شهیدان.»
«زهرا» کاربر انگلیسیزبان شبکه اجتماعی ایکس، با انتشار تصویری از نوه ۱۴ ماهه آیتالله خامنهای، به شهادت ایشان و اعضای خانوادهاش واکنش نشان داد. تصویر منتشرشده، چند قاب از این کودک را در زمان حیاتش نشان میدهد.
او در این توییت نوشت: «او رهبر محبوب، مهربان و خردمند ما بود. او روح ما بود. گواه حقانیت او و ظلمی که بر او رفت، نوه ۱۴ ماههاش بود که در حمله موشکی آمریکا به شهادت رسید.»
«کندیس ماری مارتینز» کاربر آمریکایی شبکه اجتماعی ایکس، در واکنش به شهادت آیتالله خامنهای، با انتقاد از سیاستهای دولت آمریکا، نوشت: «رهبران دولت من جنایتکارانی فاسد هستند. خدا ما را ببخشد!»
«ارشاد حسین» کاربر اهل میانمار با انتشار پیامی کوتاه، همدردی و ادای احترام خود را به رهبر شهید انقلاب اسلامی ابراز کرد. او در این توییت نوشت: «درود و احترام از میانمار. عشق و احترام از سوی مسلمانان روهینگیا.»
«تَم-آی-اَم» (Tam-I-Am)، کاربر انگلیسیزبان شبکه اجتماعی ایکس، با اشاره به پیشینه خانوادگی خود، احساس همبستگیاش با مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی را بیان کرد.
او در این توییت نوشت: «من ریشه غنایی دارم و همسرم اهل گامبیاست؛ بنابراین از دیدن اینکه آنها در همبستگی، بازگشت آیتالله به وطنش (خانه ابدی) را گرامی میدارند، احساس افتخار میکنم.»
«شاهجی» (ShahJee)، کاربر اهل هند با انتقاد از موضع رسمی دولت هند نسبت به شهادت آیتالله خامنهای، واکنش خود را در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد. او در این توییت نوشت: «هند حتی پس از شهادت آیتالله علی خامنهای نیز بهصورت رسمی این اقدام را محکوم نکرد.»
«هیز پاو لاه» (Hizz Paw Lah)، کاربر اهل میانمار با انتشار پیامی کوتاه، نسبت به سکوت اندونزی در قبال شهادت آیتالله خامنهای واکنش نشان داد. او در این توییت نوشت: «اندونزی، بهعنوان بزرگترین کشور با اکثریت مسلمان جهان، کجاست؟»

ابعاد راهبردی بازتاب مراسم در شبکههای اجتماعی
مراسم وداع و تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی به رخدادی بیسابقه در مقیاس جهانی تبدیل شد که بازتاب آن از مرزهای ایران فراتر رفت و در شبکه اجتماعی ایکس، به یکی از موضوعات مورد توجه کاربران، خبرنگاران و فعالان رسانهای تبدیل شد. بررسی روایتهای منتشرشده در این شبکه نشان میدهد که بازنمایی این مراسم صرفاً در قالب خبر یا گزارش باقی نماند، بلکه به عرصهای برای شکلگیری روایتهای گوناگون درباره ایران، هویت دینی، مقاومت، سوگواری و حتی رقابتهای سیاسی و رسانهای تبدیل شد
.
یکی از مهمترین ویژگیهای بازتاب این مراسم، نقش پررنگ خبرنگاران خارجی حاضر در تهران بود. برخلاف بسیاری از رویدادهای سیاسی که روایت آنها عمدتاً از طریق بیانیهها یا گزارشهای رسمی منتقل میشود، در این مراسم بخش قابل توجهی از محتوا توسط خبرنگارانی تولید شد که از محل برگزاری مراسم گزارش میدادند. تصاویر، ویدئوها و روایتهای میدانی آنان، مخاطبان جهانی را مستقیماً با فضای مراسم، حجم جمعیت، حالوهوای عزاداران و ابعاد اجرایی این رویداد مواجه کرد. همین ویژگی باعث شد روایت مراسم بیش از آنکه بر تحلیلهای انتزاعی استوار باشد، بر مشاهده عینی و تصویرسازی میدانی تکیه کند
.
نکته قابل توجه آن است که بسیاری از این خبرنگاران، صرفنظر از گرایش سیاسی یا رسانهای خود، ناگزیر بودند درباره مقیاس مراسم، حضور گسترده مردم و ابعاد اجتماعی آن گزارش دهند. در واقع، واقعیت میدانی مراسم به اندازهای پررنگ بود که به یکی از عناصر مشترک روایتهای مختلف تبدیل شد. اگرچه برداشتها و تحلیلها متفاوت بود، اما اصل گستردگی مراسم، تراکم جمعیت و اهمیت سیاسی و اجتماعی آن در اغلب روایتها تکرار میشد. این موضوع نشان میدهد که در رخدادهای بزرگ، واقعیت میدانی میتواند بخش مهمی از اختلاف روایتهای رسانهای را کاهش دهد و تصویری نسبتاً مشترک از اصل واقعه ایجاد کند
.
در کنار خبرنگاران، حضور فعال چهرههای رسانهای مستقل، روزنامهنگاران و تولیدکنندگان محتوای بینالمللی نیز اهمیت ویژهای داشت. این گروه صرفاً نقش انتقالدهنده خبر را ایفا نکردند، بلکه تلاش کردند برداشت شخصی خود از فضای مراسم را نیز با مخاطبان در میان بگذارند. در بسیاری از موارد، توصیف احساسات جمعیت، تأکید بر نظم مراسم، اشاره به شعارها یا تبیین پیامهای سیاسی مراسم، بخشی از روایت آنان را تشکیل میداد. این امر نشان میدهد که در عصر شبکههای اجتماعی، مرز میان خبرنگار، تحلیلگر و تولیدکننده محتوا تا حد زیادی کمرنگ شده و هر روایت میتواند همزمان دارای عناصر خبری، تحلیلی و شخصی باشد
.
از سوی دیگر، بررسی واکنش کاربران انگلیسیزبان نشان میدهد که بخش مهمی از بازتاب این مراسم، ماهیتی احساسی و هویتی داشته است. برخلاف خبرنگاران که عمدتاً بر روایت صحنه تمرکز داشتند، کاربران بیشتر احساسات خود را درباره این واقعه بیان کردند. واژگانی مانند اندوه، احترام، شهادت، وفاداری، دعا، همدردی و مقاومت در بسیاری از این پیامها تکرار میشود. این الگو بیانگر آن است که شبکههای اجتماعی تنها محل انتقال اطلاعات نیستند، بلکه بستری برای شکلگیری و نمایش احساسات جمعی نیز محسوب میشوند
.
در میان این واکنشها، تنوع جغرافیایی کاربران نیز قابل توجه است. پیامهایی از کشورهای مختلف آسیا، آفریقا، اروپا و آمریکای شمالی منتشر شد که هر یک از زاویهای متفاوت به مراسم نگاه میکردند. برخی از کاربران از منظر هویت اسلامی به موضوع پرداختند، برخی آن را نمادی از مقاومت سیاسی دانستند و گروهی نیز با انتقاد از سیاستهای دولتهای غربی، شهادت رهبر انقلاب را محکوم کردند. این تنوع نشان میدهد که بازتاب یک رویداد در شبکههای اجتماعی میتواند در میان جوامع گوناگون، متناسب با پیشینه فرهنگی، سیاسی و مذهبی آنان، معناهای متفاوتی پیدا کند
.
از منظر ارتباطات راهبردی، یکی از مهمترین دستاوردهای این بازتاب رسانهای، تغییر کانون توجه از روایتهای رسمی به تجربه مستقیم کاربران و خبرنگاران بود. در سالهای اخیر، مخاطبان جهانی بیش از گذشته به روایتهای میدانی و محتوای تولیدشده توسط افراد حاضر در صحنه اعتماد میکنند. تصاویر زنده، ویدئوهای بدون واسطه و گزارشهای لحظهای، در بسیاری از موارد اثرگذاری بیشتری نسبت به گزارشهای رسمی دارند. مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی نیز از این قاعده مستثنی نبود و بخش مهمی از تصویر جهانی آن، از طریق همین روایتهای مستقیم شکل گرفت
.
همچنین، بررسی محتوای منتشرشده نشان میدهد که تصویر غالب این مراسم در شبکه اجتماعی ایکس، بیش از آنکه بر جنبههای امنیتی یا سیاسی متمرکز باشد، بر حضور مردم و فضای عمومی مراسم استوار بود. بسیاری از تصاویر منتشرشده، جمعیت گسترده، مسیرهای طولانی تشییع، عزاداران و فضای سوگواری را به نمایش میگذاشتند. این مسئله سبب شد مخاطب خارجی، پیش از هر چیز، با ابعاد اجتماعی این رویداد مواجه شود و سپس برداشت سیاسی خود را شکل دهد
.
نکته مهم دیگر، همزمانی دو نوع روایت در فضای ایکس است؛ روایت عینی و روایت احساسی. روایت عینی بر آنچه در صحنه رخ میدهد تمرکز دارد؛ جمعیت، مراسم، تصاویر و گزارشهای میدانی. در مقابل، روایت احساسی بر برداشتها، باورها و احساسات کاربران استوار است. زمانی که این دو روایت در کنار یکدیگر قرار میگیرند، یک رویداد صرفاً به یک خبر تبدیل نمیشود، بلکه به تجربهای جمعی در فضای مجازی بدل میشود که مخاطبان نیز خود را بخشی از آن احساس میکنند. این ویژگی یکی از مهمترین تفاوتهای شبکههای اجتماعی با رسانههای سنتی است
.
در مجموع، بازتاب آیین تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی در شبکه اجتماعی ایکس نشان داد که شبکههای اجتماعی امروز صرفا ابزار انتشار خبر نیستند، بلکه میدان رقابت روایتها، احساسات و برداشتهای سیاسی و فرهنگی هستند. روایت خبرنگاران خارجی، حضور فعال تولیدکنندگان محتوای مستقل و واکنشهای گسترده کاربران انگلیسیزبان، تصویری چندلایه از این مراسم ایجاد کرد؛ تصویری که هم بر حضور گسترده مردم تأکید داشت، هم ابعاد مذهبی و عاطفی مراسم را برجسته میکرد و هم پیامدهای سیاسی آن را در سطح بینالمللی بازتاب میداد
.
در نهایت، تجربه این رویداد نشان میدهد که در عصر رسانههای اجتماعی، تأثیرگذاری جهانی یک رخداد بیش از هر زمان دیگری به کیفیت روایت آن وابسته است. هر اندازه روایتهای میدانی، مستند و متنوعتر باشند، امکان شکلگیری تصویری فراگیرتر در افکار عمومی جهانی افزایش مییابد. از این منظر، آیین تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی را میتوان نمونهای از پیوند میان واقعیت میدانی، روایت رسانهای و مشارکت کاربران در تولید معنا دانست؛ پیوندی که نشان میدهد افکار عمومی جهانی امروز نه صرفاً محصول رسانههای رسمی، بلکه حاصل تعامل مستمر میان خبرنگاران، تولیدکنندگان محتوا و میلیونها کاربر شبکههای اجتماعی است
.
جمع بندی
بررسی این توییتهای منتشرشده نشان میدهد آیین وداع و تشییع رهبر شهید انقلاب اسلامی در فضای انگلیسیزبان ایکس، تنها بهعنوان یک خبر بازتاب نیافت، بلکه به مجموعهای از روایتهای میدانی و واکنشهای عاطفی تبدیل شد. خبرنگاران و فعالان رسانهای خارجی، با ثبت تصاویر مصلی، مسیرهای تشییع و حضور گسترده مردم، تلاش کردند ابعاد عینی و میدانی مراسم را برای مخاطبان جهانی روایت کنند؛ در مقابل، کاربران انگلیسیزبان با پیامهایی کوتاه اما معنادار، بیشتر بر اندوه، ادای احترام، همدردی، وفاداری و پیوندهای مذهبی و هویتی تأکید داشتند
.
در کنار هم قرار گرفتن این دو سطح از بازتاب، نشان میدهد که این مراسم در ایکس همزمان دو تصویر را پیش چشم مخاطبان قرار داد: از یک سو، تصویری میدانی از جمعیت، تشییع و فضای عمومی تهران و ایران را بازنمایی کرد و از سوی دیگر، تصویری احساسی از سوگواری، همبستگی و واکنش کاربران فراتر از مرزهای کشور را شکل داد. به همین دلیل، بازتاب این رویداد در میان کاربران انگلیسیزبان را میتوان بازنمایی ترکیبی از حضور مردمی، معناهای مذهبی و احساسات فراملی دانست.