یک نظام وابسته سیاسی یا اقتصادی، نمی‌تواند به آزادی واقعی دست یابد

 حضرت آیت‌الله خامنه‌ای: «ریشه‌ی آزادی در غرب عبارت است از خواست انسان، تمایلات انسان. وقتی میگوئیم خواست و تمایلات انسان، مقصود همه، تمایلات عقلانی و منطقی هم نیست؛ یعنی انسان یک سلسله خواستها دارد، تمایلات دارد، بعضیاش مهم است، بعضیاش حقیر است؛ بعضیاش منطقی است، بعضیاش پوچ و واهی است، بعضیاش مربوط به مسائل شهوانی است، بعضی مربوط به مسائل فکری و روحی و چیزهای دیگر است، اما هر چه هست، چون انسان دارای یک خواستی هست، یک تمنائی هست، یک میلی هست، باید بتواند این میل خود و تمنای خود و خواست خود را اعمال کند. این به طور کوتاه و خلاصه فلسفه‌ی آزادی در غرب است.» ۱۳۶۵/۱۰/۱۹
آئین اختتامیه «همایش بین‌المللی حقوق ملّت و آزادی‌های مشروع در منظومه فکری حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای»، همزمان با سالروز تصویب قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در ۱۲ آذرماه ۱۴۰۴ برگزار شد. بازخوانی اندیشه و سیره‌ی حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای در حوزه‌ی حقوق ملّت و آزادی‌های مشروع، ترسیم نظام مطلوب حقوق ملّت و آزادی‌های مشروع مبتنی بر اندیشه رهبر معظم انقلاب و تضمین و صیانت از حقوق ملّت و آزادی‌های مشروع و چگونگی ارتقاء آن بر اساس آراء و اندیشه‌های حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، از اهداف همایش است.
به همین مناسبت رسانه KHAMENEI.IR در پرونده «حقوق ملّت و آزادی‌های مشروع» در گفت‌وگو با مهمانان خارجی این همایش، دیدگاه‌های آنان را درباره برگزاری این رویداد و موضوع حقوق مردم و آزادی‌های مشروع جویا شده است. در این مطلب متن گفت‌وگو با دکتر محمد الحمد، نایب‌رئیس اتحادیه رادیوها و شبکه‌های تلویزیونی عراق، منتشر شده است.

آزادی یکی از چالش‌های امروز جهان معاصر است. در این زمینه دو رویکرد عمده اسلامی و غربی وجود دارد؛ تفاوت‌های این دو رویکرد را در زمینه‌های حقوق اقلیت‌های دینی، رنگین‌پوستان، آزادی بیان و حقوق زنان به صورت کلی و خلاصه بیان کنید.
 دیدگاه اسلامی بر پایه اصل تکریم انسان از سوی پروردگار بنا شده است که بر ابعاد روحی، فطری و اخلاقی انسان تأکید دارد. آزادی در اسلام از این اصول جدا نیست؛ در حالی که فرهنگ غربی غالباً به آزادی مطلق فردی، حتی به قیمت آسیب به جامعه یا توهین به مقدسات معتقد است، رویکرد اسلامی بر حفظ نظام ارزشی و عدم تجاوز به حقوق دیگران استوار است. همچنین در اسلام، نژاد و رنگ پوست ملاک برتری نیست و تنها معیار، تقوا پیشگی است.

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای معتقدند مسئله آزادی عمومی با استقلال ملّی پیوند دارد؛ این موضوع را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
 این نگاهی بسیار دقیق و واقع‌گرایانه است؛ چرا که انسان نمی‌تواند در یک نظام وابسته سیاسی یا اقتصادی، به آزادی واقعی دست یابد. کرامت یک ملّت در گرو استقلال در عرصه‌های فرهنگی، فکری، رسانه‌ای و سیاسی است. از این منظر، آزادی به دو نوع حقیقی و وهمی تقسیم می‌شود؛ آزادی حقیقی، رهایی از بندگی مال، هوی، هوس و قدرت برای اتخاذ موضع بر اساس حق است، اما آزادی وهمی تنها به انحلال اخلاقی و نابودی ساختار جامعه منجر می‌شود.

غرب مدعی دفاع از حقوق بشر و آزادی است، اما موارد متعددی از نقض این حقوق، مانند قضیه فلسطین و فشار بر مسلمانان برای مناسک مذهبی در غرب دیده می‌شود. این رویکرد دوگانه را چگونه تحلیل می‌کنید؟
 غرب با استانداردهای دوگانه و نفاق سیاسی برخورد می‌کند. آن‌ها شعار حقوق بشر می‌دهند اما از جنایات صهیونیست‌ها حمایت تسلیحاتی کرده و با حق وتو، مانع توقف جنگ به دلایل انسانی می‌شوند. استفاده از سلاح‌های کشتار جمعی و به‌ راه ‌انداختن جنگ‌های بیهوده در منطقه نشان می‌دهد که حقوق بشر برای آن‌ها تنها تا زمانی محترم است که با منافع سیاسی‌شان همسو باشد.

با وجود تأکیدات همیشگی رهبر انقلاب اسلامی بر موضوع آزادی، برخی رسانه‌های غربی سعی در ارائه تصویری غیرواقعی از جمهوری اسلامی دارند. نظر شما درباره این مواضع چیست؟
 جمهوری اسلامی به عنوان نظامی مبتنی بر اسلام، ضامن آزادی‌های عمومی و فردی در چارچوب اخلاق و فطرت است. علت حملات رسانه‌ای غرب این است که جمهوری اسلامی مانع اصلی پروژه آن‌ها برای تخریب اسلام در منطقه و جهان به شمار می‌رود؛ لذا نظام و ملّت ایران را هدف این هجمه‌ها قرار می‌دهند.

اهمیت برگزاری این همایش و پرداختن اندیشمندان به موضوع آزادی و حقوق بشر چیست و چه تأثیری در بیداری ملت‌ها دارد؟
 برگزاری چنین نشست‌هایی با حضور نخبگان، باعث ارتقای آگاهی ملت‌ها نسبت به حقوق واقعی‌شان و افشای تناقضات گفتمان جهانی می‌شود. این تلاش‌ها تعریفی اصیل و متوازن از آزادی بر محور کرامت انسانی ارائه می‌دهد که نتیجه آن، بیداری ملت‌ها و تقویت حرکت‌های آزادی‌بخش در برابر نفاق جهانی خواهد بود.