نسبت بیداری اسلامی با جهانی شدن

برخی کارشناسان تحولات اخیر جهان اسلام را که به مثابه‌ی یک دومینو بخش زیادی از کشورهای اسلامی را درنوردید، در راستای جهانی‌شدن و دموکراسی‌خواهی ملت‌های مسلمان می‌دانند. در مقابل این فرضیه که فرضیه‌ی رقیب بیداری اسلامی محسوب می‌شود، نظریه‌ی بیداری اسلامی قرار دارد که بارها از سوی مقام معظم رهبری مطرح شده است. ایشان تحولات جهان اسلام را در این قالب و چهارچوب تبیین می‌کنند. نگارنده در این مقاله درصدد دفاع از نظریه‌ی بیداری اسلامی و بررسی نسبت آن با جهانی‌شدن یا همان جهانی‌سازی غربی است.

نویسنده در این مقاله می‌کوشد تا ثابت نماید جهانی‌شدن همان تداوم استعمار ولی با شکل و شیوه‌ای جدید است. همان چیزی که مقام معظم رهبری آن را «استعمار فرا نو» نامیدند. همان‌طور که در استعمار کهن و استعمار نو رهبران مذهبی به دنبال استقلال جغرافیایی و سیاسی بودند، در استعمار فرا نو نیز به دنبال استقلال فکری، فرهنگی و هویتی جهان اسلام و بازگشت به سرچشمه‌های اصیل تفکر اسلامی و گشودن افق‌های پیشرفت اجتماعی بر اساس تعالیم اسلامی هستند. از این رو تحولات اخیر جهان اسلام نه‌تنها در راستای جهانی‌شدن و فرهنگ سیاسی مدرن نیست، بلکه حرکتی کاملاً هوشمندانه و استقلال‌طلبانه در مقابل آن است.

واژگان کلیدی:
بیداری اسلامی، استعمار کهن، استعمار نو،‌ استعمار فرا نو،‌ جهانی‌شدن، استقلال سیاسی، استقلال فکری ـ فرهنگی.

 
* دانش آموخته‌ی حوزه‌ی علمیه‌ی قم و دانش‌پژوه کارشناسی ارشد علوم سیاسی موسسه‌ی آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)