بیداری اسلامی و تحقق قانونی چشم‌انداز امت واحده‌ی اسلامی

بیداری اسلامی که مبین خواست عمومی ملت‌های مسلمان منطقه برای استقرار حاکمیت اسلامی است در واقع گامی بسیار مؤثر برای تحقق حکومت واحد اسلامی بر سرزمین‌های اسلامی است. با این وجود چنین خواسته‌ای مستلزم وجود و تأمین مقدماتی است که بدون تردید در پرتو آموزه‌های قرآنی مبنی بر سعادت انسان به شرط تسلیم و تابعیت حاکمیت الهی «یونس، 109» ممکن است. در این زمینه نظام جمهوری اسلامی ایران از یک سو با پذیرش تام چنین حاکمیتی براساس اصل پنجاه و ششم قانون اساسی خود پیش قدم در طرح حاکمیت الهی بوده است و از سوی دیگر چون دسترسی عملی به این حاکمیت صرفا از مسیر تحقق «امت وسط» «بقره، 143» به عنوان بهترین امت «آل عمران، 110» ممکن است دولت را موظف کند تا تمامی مساعی خود را در جهت ائتلاف‌ و اتحاد ملل‌ اسلامی‌ مصروف دارد. «اصل 11» به این ترتیب قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران اولین قانون اساسی جهان محسوب می‌گردد که با دوری از نظریات وستفالیایی و ناسیونالیستی، یک آرمان جهانی را برای تمامی بشریت از طریق تحقق امت اسلامی رقم می‌زند.

این مقاله مطالعه‌ای است تحلیلی در خصوص ظرفیت‌های قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به ‌عنوان نهادی قابل الگوبرداری در نظام‌های حقوقی ناشی از بیداری اسلامی و پژوهشی است در خصوص مفهوم دارالاسلام به‌عنوان مبنای فقهی «عامه و اهل تشیع».

واژگان کلیدی:
بیداری اسلامی، امت، جهان اسلام، حکومت جهانی اسلام، قانون اساسی و نظام‌سازی وحدت اسلامی.

* عضو هیئت علمی دانشکده معارف اسلامی و حقوق دانشگاه امام صادق علیه‌السلام