آثار بلندمدت و كوتاه‏مدت حادثه‌ی عاشورا
هدف این حادثه چه بود؟ هدفش «حسینٌ منّى و انا من حسین» بود. یعنى دین خدا و كوثر جارى الهى باید از این سرچشمه روان شود و در طول تاریخ بماند. اگر نهضت حسینى نبود، اسلام نبود. این تكان و زلزله‏ى شدید توانست اثر خودش را بگذارد و مسیر تاریخ را تعیین كند. البته مثل همه‏ى حوادث دیگر، این حادثه یك آثار كوتاه‏مدت داشت؛ یك آثار بلندمدت داشت. آثار كوتاه‏مدتش «ارتد النّاس بعد الحسین الّا ثلاثة»؛ شدتها و سختى‏ها آن‏قدر زیاد بود كه افرادى كه در این راه حركت مى‏كردند، دلهایشان پُر شد از رعب و تردید و تزلزل. بعضى از روایات دارد «الّا ثلاثة»، بعضى از روایات دارد «الّا خمسة». «شاخصة ابصارهم ترهقهم ذلّة»؛ چشمها خیره مانده بود. لیكن آثار بلندمدت این است كه «ثم انّ النّاس كثروا و لحقوا». امام سجاد، امام باقر و امام صادق (علیهم‏سلام‏اللَّه) آمدند و بر این پایه، دین خدا را در این پهنه‏ى وسیع گستردند؛ ...
از سوى دیگر این حادثه، سرشار از عشق، شور، مصیبت، داغ، صبر، از خود گذشتگى، از جان گذشتگى و از عزیزان گذشتگى است و دلها را همین‏طور مى‏لرزاند. از یك طرف عید است، از یك طرف عزاست. سیدبن‏طاووس در مقدمه‏ى «لهوف» مى‏گوید: «اگر نمى‏بود حوادث رقت‏بارى كه در كربلا اتفاق افتاد؛ با بچه‏ى صغیر آن‏طور برخورد كردند، با شیرخوار آن‏گونه برخورد كردند، با جوان آن‏طورى برخورد كردند؛ اگر آن تشنگى‏ها و آن مصیبتها نمى‏بود، باید روز عاشورا ما عید مى‏گرفتیم و جشن برپا مى‏كردیم.». این جلوه‏ى عظیم انسانیت، این ایمان، این درخشندگىِ گوهرى كه اصلاً دین آمده براى این‏كه آن را در من و شما زنده كند، یك عید بزرگ است.