نماز جمعه / ائمه جمعه/نماز
یکی از فواید نماز جمعه، توجه همزمان به فکر و دل است
عرض نمیکنم که نماز جمعه را به بحثهای اعتقادی پیچیده مخصوص کنیم؛ نه. اگر یک جملهی معرفت اعتقادی در نماز جمعه باشد، مردم استفادهی زیادی میکنند. یکی از فواید نماز جمعه این است. البته نماز جمعه، فقط به فکر کار ندارد. به دل هم کار دارد. نماز جمعه حال است؛ ذکر است. «فاسعوا الی ذکر الله. (1)» نماز جمعه ذکر است؛ توجه به خداست. یک هفته تلاش و کار برای مادیات، برای زندگی و یک روز در یک مجمع عظیم، دل را به خدا دادن؛ خود را در معرض انوار معرفت الهی و الطاف او قرار دادن. شستشو دادن و تطهیر کردن دل، امر لذتبخشی است. شنیدن آیات قرآن و کلمات الهی از زبان امام جمعه در خطبه، برای هر مسلمانی لذتبخش است.1371/06/31
1 )
سوره مبارکه الجمعة آیه 9
يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنوا إِذا نودِيَ لِلصَّلاةِ مِن يَومِ الجُمُعَةِ فَاسعَوا إِلىٰ ذِكرِ اللَّهِ وَذَرُوا البَيعَ ۚ ذٰلِكُم خَيرٌ لَكُم إِن كُنتُم تَعلَمونَ
ترجمه:
ای کسانی که ایمان آوردهاید! هنگامی که برای نماز روز جمعه اذان گفته شود، به سوی ذکر خدا بشتابید و خرید و فروش را رها کنید که این برای شما بهتر است اگر میدانستید!
نشان دادن تبلیغات دشمن و حرفهای خلاف واقع او به مردم در نماز جمعه
امام جمعه و خطیب جمعه، باید با بیان خود، با سخن حکیمانه و سنجیده و معرفت صحیح خود، دلها را آرامش بخشد. به مردم تفهیم کند که اینها تبلیغات دشمن است و بسیاری از حرفهای آنها خلاف واقع است. واقعیات رابیان کند. اینها را آرام و متکی به لطف خدا کند. متوکل علیالله کند؛ و متوکل به قدرت ذاتی و درونی خودشان. بفهماند که دشمن ضعیف است و کید دشمن «فی تضلیل» (1) است. اینها را برای مردم روشن کند. این هم یکی از آثار نماز جمعه.1371/06/31
لینک ثابت
نماز جمعه، حقیقتاً نعمت بزرگ الهی است. من تصور میکنم در این واجب مهم، پنج، شش خاصیت و اثر اساسی هست، که گمان میکنم نمازهای جمعه، وقتی کماهوحقه انجام گیرد، این آثار را در جامعه خواهد داشت؛ و اینها ارزشهای مهمی است که جامعهی ما نیازمندشان است: یکی معرفت دینی است و انباشتن ذهن و فکر از معارف زلال و صاف و پاک دینی و فهم دینی و عمق اعتقاد دینی و نزدیک کردن دل به یاد خدای متعال، و خلاصه، جنبهی دینی انسان را تأمین کردن. شبهاتی در ذهنها پیش میآید. ذهنها در یک جامعهی آزاد، جوال است. ما باید به ذهنهای گوناگون میدان بدهیم که دربارهی مسائل فکر کنند. اگر شبههای به ذهنشان رسید، باید اعلام دین، آن شبههها را برطرف کنند. همهاش هم روی شبهه حساب نکنیم. تفهیم و تعمیق معارف اسلامی بسیار مهم است. توحید اسلامی، یک اقیانوس است که امثال ما به اعماق آن ممکن نیست برسیم. مقداری از این ظاهر باید پایینتر برویم و آنها را برای مردم تبیین کنیم. مسائل مربوط به معاد، مسائل مربوط به نبوت و امامت، مسائل اعتقادی گوناگون. اینها چیزهایی است که مردم باید بدانند. قانع نباشیم به اینکه حالا این مردم اعتقاد سالم و خالصی دارند. همین را دست نزده نگه نداریم. شما میخواهید دست نزده نگهش دارید، دشمن که نمیخواهد! دشمن میآید این ایمان را، بخصوص در جوانان، تضعیف میکند. این ایمان را باید تعمیق کرد. این، با کار دینی انجام میگیرد و جاهای مختلفی دارد که یکی از آنها نماز جمعه است.
عرض نمیکنم که نماز جمعه را به بحثهای اعتقادی پیچیده مخصوص کنیم؛ نه. اگر یک جملهی معرفت اعتقادی در نماز جمعه باشد، مردم استفادهی زیادی میکنند. یکی از فواید نماز جمعه این است. البته نماز جمعه، فقط به فکر کار ندارد. به دل هم کار دارد. نماز جمعه حال است؛ ذکر است...
دوم، معرفت سیاسی است. جامعهی ما برخلاف بسیاری از جوامع دیگر، یک جامعهی سیاسی است... درون هر خانهای بروید، به هر کورهدهی بروید، در هر مجمع و محفلی بروید، مسائل سیاسی را میفهمند؛ مگر آن اقلِ قلیلی که درِ انقلاب را روی خودشان بستهاند و خودشان را زندانی جهالتها کردهاند...
سوم، آرامش و سکینهی روحی است. ببینید امروز علیه نظام جمهوری اسلامی، چقدر تبلیغات در دنیا وجود دارد! رادیوهای گوناگون، روزنامهها و مطبوعات گوناگون، خبرگزاریهای دشمن - همین خبرگزاریهای معروف دنیا که غالباً هم در مشت صهیونیستهاست - اینها هر چه خبر میدهند تقریباً یکسان است؛ مگر جاهایی که استثناست. والّا روال طبیعی این است. در دوران جنگ هم اینطور بود - آن زمان میگفتیم لابد مال جنگ است - الان نیز همینطور است. در همهی دورانها، هر چه خبرگزاریها خبر میدهند، منحرفکنندهی افکار نسبت به جمهوری اسلامی است! این خبرها هم، بالاخره در گوشه و کنار جامعه منتشر میگردد، باعث ناراحتی ذهن مردم میشود، دلها را آشفته میسازد و نگرانی و دغدغه ایجاد میکند... خوب؛ این دغدغهها و ناراحتیها، نقطهی آرامشی لازم دارد. این نقطهی آرامش، نماز جمعه است. امام جمعه و خطیب جمعه، باید با بیان خود، با سخن حکیمانه و سنجیده و معرفت صحیح خود، دلها را آرامش بخشد. به مردم تفهیم کند که اینها تبلیغات دشمن است و بسیاری از حرفهای آنها خلاف واقع است. واقعیات رابیان کند. اینها را آرام و متکی به لطف خدا کند. متوکل علیالله کند؛ و متوکل به قدرت ذاتی و درونی خودشان. بفهماند که دشمن ضعیف است و کید دشمن «فی تضلیل» است. اینها را برای مردم روشن کند. این هم یکی از آثار نماز جمعه.
من در آن سالهای اول انقلاب و روزهایی که تشنج و جنگ روانی دشمن علیه ما در حد اعلی بود، بالعیان مشاهده میکردم یکی از عواملی که دلهای مردم را در مقابل آن جنگ روانی عجیبی که دشمن بهوسیلهی گروهکها و غیرذلک راه انداخته بود آرامش میداد، همین نمازهای جمعه بود؛ نقش ائمهی جمعه بود. لذا، دشمن ائمهی جمعه رانشان گرفت؛ چون میدید اینها چقدر نقش دارند. البته امروز بحمدالله دشمن دیگر آن دست و پا را ندارد. آن روز خیلی قویتر بود. بههرحال، این نقش سوم نماز جمعه است.
چهارم، احساس برادری و صمیمیت و خبرگیری مسلمانان و برادران در یک شهر از یکدیگر، در یک مجمع عام است. این چه چیز خوبی است که در یک مجمع عمومی، برادران و خواهران مسلمان هفتهای یکبار همدیگر را ببینند؛ آشناها به سراغ هم بروند، احوال هم را بپرسند، صمیمیت را زیاد کنند؛ صلهی اخوان و ارحام انجام گیرد. یکی از فواید نماز جماعت - آن چنان که ذکر شده است - همین است که مردم از حال هم مطلع شوند. در یک مجمع عظیم عمومی، این معنابهشکل بهتری انجام خواهد گرفت. مردم به همدیگر برسند، به هم نگاه کنند و از هم احوال بپرسند. این، فایدهی بزرگی است.
پنجم، حل بعضی از مشکلات اجتماعی در شهرهاست. در شهرها گاهی اوقات مبلغی پول برای انجام کاری باید جمع شود؛ خانوادههایی باید کمک شوند؛ مشکلی باید برطرف گردد و اختلافی باید حل شود. بهترین جا برای این کارها، نماز جمعه است. افرادی که همیشه در مساجد بودهاند، میدانند که افرادی از مؤمنین، اهل خیرند؛ خیرند؛ کار راهاندازند. در مساجد جمع میشدند و گاهی کارهایی را در مسجد محله یا مسجد جامع شهر انجام میدادند. امروز هم در نماز جمعه میتوانند این کار را انجام دهند. بسیاری از مشکلات شهری، به این وسیله قابل حل شدن است.
ششم، نماز جمعه مظهر عزم سیاسی ملت است. وقتی که مردم بر یک کاری تصمیم سیاسی دارند... بهترین جا و مظهر عزم ملی مردم، همین نمازهای جمعه است.1371/06/31
لینک ثابت
نماز جمعه حال است؛ ذکر است. «فاسعوا الی ذکر الله.» نماز جمعه ذکر است؛ توجه به خداست. یک هفته تلاش و کار برای مادیات، برای زندگی و یک روز در یک مجمع عظیم، دل را به خدا دادن؛ خود را در معرض انوار معرفت الهی و الطاف او قرار دادن. شستشو دادن و تطهیر کردن دل، امر لذتبخشی است. شنیدن آیات قرآن و کلمات الهی از زبان امام جمعه در خطبه، برای هر مسلمانی لذتبخش است.1371/06/31
لینک ثابت
نماز جمعه همان جایگاه و محور و مرکزی را که اسلام برای آن خواسته است پیدا کند. نه اینکه ما در جمهوری اسلامی آن را بخواهیم ابداع کنیم. اینکه در روز جمعه، نماز مخصوصی باشد و آیهای، بلکه سورهای از قرآن به اسم سورهی جمعه نازل شود و آیاتی دربارهی نماز جمعه بیاید، حاکی از این است که اهتمام خاصی به این قضیه وجود داشته است.1371/06/31
لینک ثابت
دغدغهها و ناراحتیها، نقطهی آرامشی لازم دارد. این نقطهی آرامش، نماز جمعه است. 1371/06/31
لینک ثابت
نگذارند دشمن از اینکه مردم به نماز جمعه اقبال ندارند خوشحال شود.1371/06/31
لینک ثابت
در تزاحم بین واجبات، واجب اهم از همه چیز، حفظ نظام است. یکی از وسایل بسیار مهم برای اینکه این وحدت، این حرکت و این تجمع صورت گیرد، نماز جمعه است.1371/06/31
لینک ثابت
اقبال مردم به نماز جمعه در هر نقطه از کشور، دشمن را ناکام و ناراحت میکند؛ چون با نماز جمعه، نقشههای دشمن به هم میریزد و به پیشرفت اهداف جمهوری اسلامی کمک میشود.1371/06/31
لینک ثابت
تاثیر تریبون نمازجمعه در اتفاقات سال 60
من فراموش نمیکنم در اواسط سال 60، وقتی که دشمنان و گروهکها و تفالههای ضد انقلاب و استکبار، آن جنایات و فجایع عظیم را در این کشور به وجود آورده بودند - شهادت 72 تن، شهادت نخستوزیر و رئیس جمهور - بنده در بیمارستان بودم. خطبههای نماز جمعه در تهران، به اعتقاد من، در آن روز، بیشترین حمل بار انقلاب را بر دوش داشت. هر جمعه که میشد، از این کانون نماز جمعه، به سراسر کشور، نور منتشر میشد. حقایق برای مردم تشریح میشد و مردم میفهمیدند که در این کشور چه میگذرد و دشمن چه کار میکند. تریبونهای آزاد، این گونه است.1371/03/20
لینک ثابت
خطبههای نماز جمعه در تهران، به اعتقاد من، در آن روز [اواسط سال 60] ، بیشترین حمل بار انقلاب را بر دوش داشت. هر جمعه که میشد، از این کانون نماز جمعه، به سراسر کشور، نور منتشر میشد. حقایق برای مردم تشریح میشد و مردم میفهمیدند که در این کشور چه میگذرد و دشمن چه کار میکند. تریبونهای آزاد، اینگونه است.1371/03/20
لینک ثابت
تلاش برای تکامل و پیشرفت دائمی نماز جمعه
من از همهی آقایان، بخصوص کسانی که صاحب فکر نو و ابتکاری و جرأت اقدام در گشودن راههای ناگشوده هستند، خواهش میکنم که سعیمان بر این باشد که به طور دایم و روزبهروز، این مجموعهی سراسری کشور را تکامل ببخشیم. اگر ما قانع باشیم که همانطوری که ده سال پیش نمازهای ما برگزار میشد، حالا هم برگزار بشود، غبن است؛ «من استوی یوماه فهو مغبون»(1). قاعدهی هر کار مستمر، بخصوص وقتی وظیفهی بزرگی بر عهده دارد، این است که به طور دایم در حال تحول و پیشرفت باشد.1370/06/25
1 )
معانيالأخبار ، شیخ صدوق ص342 ؛
امالي صدوق ، شیخ صدوق ص 668 ؛
إرشادالقلوب ،حسن بن ابى الحسن ديلمى ج 1 ص 87؛
بحارالأنوار ، علامه مجلسی ج 68 ص 173؛
من استوى يوماه فهو مغبون و من كان آخر يوميه خيرهما فهو مغبوط و من كان آخر يوميه شرهما فهو ملعون و من لم ير الزيادة فی نفسه فهو إلى النقصان و من كان إلى النقصان فالموت خير له من الحياة
ترجمه:
هر كس كه (كردار نيك) دو روزش برابر باشد مغبون گشته است، و كسى كه پايان دو روزش بهترين لحظات آن دو روزش باشد همه آرزوى او را كشند و بر او رشك برند، شخص كه آخر دو روزش بدترين اوقات آن دو روز باشد، از نيكى و رحمت خدا دور شده است. و آن كس كه بهتر شدنى در خود نبيند، پس او رو به كاهش نهاده، و كسى كه رو به كاهش باشد، مرگ برايش از زندگانى بهتر است.
نماز جمعه است كه دلها را محكم و ایمانها را قوی میكند؛ شجاعت اقدام به افراد میبخشد و این سربازان عظیم و این جنودالله را در هنگام لزوم به كار میاندازد.1370/06/25
لینک ثابت
منبرهای جمعه را بایستی پرجاذبه كرد و جوانان را به آن جذب نمود.1370/06/25
لینک ثابت
امروز در یک شهر، اگر امام جمعه فرضاً به اختلاف فلان دو مسؤول اداری نرسید، هیچطوری نمیشود و هیچ آسمانی به زمین نمیآید. البته اگر رسید و اقدام و اصلاح کرد، خیلی بهتر است؛ اما چنانچه من در این شهر باشم و مسؤولیت تریبون و منبر عظیم تبیین دین خدا را داشته باشم و درعینحال جوانان گروهگروه بیدین بشوند، این ضایعه است.
ما اول باید فکر کنیم که چگونه میشود جوانان را به نماز جمعه جذب کرد. من گزارش نمازهای جمعهی سرتاسر کشور، حتّی بعضی از بخشها را به مرور میبینم. آنچه که این گزارشها برای ما ایجاب میکند، این است که نسبت به این قضیه، بررسی و فکر بشود. البته خیلی آسان میشود همهی تقصیرها را گردن دیگران انداخت؛ بگوییم وضع اقتصادی اینطور، گرانی آنطور، فوتبال آنطور، پس مردم نمیآیند! میشود این را گفت؛ اما درست نیست.
اینها عواملی در گوشه و کنار هستند و البته تأثیراتی هم دارند - بیتأثیر نیستند - اما عامل این که ما ببینیم در نماز جمعهی ما جوانی حضور ندارد، یا بسیار معدود حضور دارد، یا با شوق و رغبت نمیآید، این نیست. اصل قضیه این است که این مرکز باید جاذبه داشته باشد، تا بکشاند. اگر جاذبه داشت، خواهد کشاند؛ حتّی از پای تلویزیون هم هرگونه انسانی را میکشاند...
ما نباید این مرکز به این مهمی را رها بکنیم؛ اساس کار ما اینجاست. نماز جمعه است که دلها را محکم و ایمانها را قوی میکند؛ شجاعت اقدام به افراد میبخشد و این سربازان عظیم و این جنوداللَّه را در هنگام لزوم به کار میاندازد. اگر این حربه کند شد، بسیاری از مشکلات به وجود خواهدآمد.1370/06/25
لینک ثابت
نماز جمعه است که دلها را محکم و ایمانها را قوی میکند؛ شجاعت اقدام به افراد میبخشد. اگر این حربه کند شد، بسیاری از مشکلات به وجود خواهدآمد.1370/06/25
لینک ثابت
