پیوندهای مرتبطنقشه راهنقشه راه
    1387/10/21

    ابلاغ سیاست‌های كلی برنامه پنجم توسعه

    حضرت آیت‌الله خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب اسلامی در نامه ای به آقای احمدی نژاد رئیس جمهور، سیاست‌های كلی برنامه پنجم توسعه را ابلاغ كردند.
    این سیاستهای كلی در چارچوب سند چشم انداز بیست ساله و با رویكرد مبنایی پیشرفت و عدالت، ابلاغ شده است.
    سیاستهای كلی برنامه پنجم توسعه دارای 45 بند و شامل سرفصلهای: امور فرهنگی – امور علمی و فناوری – امور اجتماعی – امور اقتصادی و امور سیاسی، دفاعی و امنیتی است.
    متن ابلاغیه مقام معظم رهبری به رئیس جمهور كه همزمان برای رئیس مجلس، رئیس قوه قضاییه و رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام ارسال شده به این شرح است:
    بسم الله الرحمن الرحیم
    جناب آقای دكتر احمدی نژاد
    ریاست محترم جمهوری اسلامی ایران
    با سلام و تحیت
    پیش روی بودن دومین پنجسال از سند چشم انداز دوره ی بیست ساله كشور و ابلاغ بعضی از سیاستهای كلی اصولی مانند سیاستهای كلی اصلی 44 از یكطرف و بعضی تحولات جهانی از طرف دیگر اقتضاء می كند كه هرچه زودتر قانون برنامه ی پنجساله پنجم كشور با جهت گیری دستیابی به اهداف مرحله ای متناسب با سند چشم انداز بیست ساله تهیه گردد. اینك سیاستهای كلی برنامه پنجم كه باید مبنای تهیه و تدوین قانون برنامه ی پنجساله پنجم     توسعه ی جمهوری اسلامی ایران باشد، ابلاغ می گردد.
    انتظار می رود این سیاستها كه با رویكرد مبنایی پیشرفت و عدالت تنظیم شده، بتواند در جای جای كلیه فعالیتهای كشور چه در بُعد تقنین و چه در بُعد اجرا ظاهر گردد. بی گمان اهتمام و دقت نظر جنابعالی و هیئت محترم دولت و مجلس محترم شورای اسلامی و سایر دستگاههای رئیسی نظام می تواند در این باره نقش تعیین كننده ایفا كند. انتظار دارم در دوره ی پنجساله آینده اقدامات اساسی برای تدوین الگوی توسعه ایرانی ـ اسلامی كه رشد و بالندگی انسانها بر مدار حق و عدالت و دستیابی به جامعه ای متكی بر ارزشهای اسلامی و انقلابی و تحقق شاخصهای عدالت اجتماعی و اقتصادی در گرو آنست، توسط قوای سه گانه ی كشور صورت گیرد.
    مشاركت جدی اندیشه وران حوزه و دانشگاه در تبیین مقوله ی عدالت و اقتضائات آن نقشی تعیین كننده در این امر دارد. لازم می دانم از مجمع محترم تشخیص مصلحت نظام و هیأت محترم دولت و دبیرخانه مجمع و نیز كارشناسان فعال و همكار با این مجموعه ها كه در تنظیم پیشنهادهای مربوط به سیاستهای كلی برنامه ی پنجم نقش آفرینی كرده اند، صمیمانه سپاسگزاری نمایم.
    نسخه ی حاوی مجموعه ی سیاستها همزمان برای مجلس شورای اسلامی و مجمع تشخیص مصلحت ارسال می شود.
    سیدعلی خامنه‌ای

    سياستهاى كلى برنامه پنجم توسعه اقتصادى، اجتماعى و فرهنگى جمهورى اسلامى ايران

    ـ امور فرهنگى
    1ـ تكميل و اجراى طرح مهندسى فرهنگى كشور و تهيه پيوست فرهنگى براى طرح‌هاى مهم.
    2ـ‌ زنده و نمايان نگه داشتن انديشه دينى و سياسى حضرت امام خمينى(ره) و برجسته كردن نقش آن به عنوان يك معيار اساسى در تمام سياست گذارى‌ها و برنامه ريزى‌ها.
    3ـ‌ تقويت قانونگرايى، انضباط اجتماعى، وجدان كارى، خودباورى، روحيه كار جمعى، ابتكار، درستكارى، قناعت، پرهيز از اسراف و اهتمام به ارتقاء كيفيت در توليد.
    4ـ مقابله با جريانات انحرافى در حوزه دين و زدودن خرافات و موهومات.
    5ـ استفاده بهينه از فناورى‌هاى اطلاعاتى و ارتباطى براى تحقق اهداف فرهنگى نظام.
    6ـ ايجاد درك مشترك از چشم انداز بيست ساله و تقويت باور و عزم ملى براى تحقق آن.

    ـ امور علمى و فناورى
    7ـ تحول در نظام آموزش عالى و پژوهش در موارد زير:
    1ـ 7ـ افزايش بودجه تحقيق و پژوهش به 3 درصد توليد ناخالص داخلى تا پايان برنامه پنجم و افزايش ورود دانش آموختگان دوره كارشناسى به دوره‌هاى تحصيلات تكميلى به 20 درصد.
    2ـ 7ـ دستيابى به جايگاه دوم علمى و فناورى در منطقه و تثبيت آن در برنامه پنجم.
    3ـ 7ـ ارتباط مؤثر بين دانشگاهها و مراكز پژوهشى با صنعت و بخشهاى مربوط جامعه.
    4ـ 7ـ توانمندسازى بخش غيردولتى براى مشاركت در توليد علم و فناورى.
    5ـ 7ـ دستيابى به فناورى‌هاى پيشرفته مورد نياز.
    8ـ تحول در نظام آموزش و پرورش با هدف ارتقاء كيفى آن بر اساس نيازها و اولويتهاى كشور در سه حوزه دانش، مهارت و تربيت و نيز افزايش سلامت روحى و جسمى دانش‌آموزان.
    9ـ تحول و ارتقاء علوم انسانى با: تقويت جايگاه و منزلت اين علوم، جذب افراد مستعد و با انگيزه، اصلاح و بازنگرى در متون و برنامه‌ها و روش‌هاى آموزشى، ارتقاء كمى و كيفى مراكز و فعاليتهاى پژوهشى و ترويج نظريه‌پردازى، نقد و آزادانديشى.
    10ـ گسترش حمايتهاى هدفمند مادى و معنوى از نخبگان و نوآوران علمى و فناورى از طريق: ارتقاء منزلت اجتماعى، ارتقاء سطح علمى و مهارتى، رفع دغدغه خطرپذيرى مالى در مراحل پژوهشى و آزمايشى نوآورى‌ها، كمك به تجارى سازى دستاوردهاى آنان.
    11ـ تكميل و اجراى نقشه جامع علمى كشور.

    ـ امور اجتماعى
    12ـ تقويت نهاد خانواده و جايگاه زن در آن و در صحنه‌هاى اجتماعى و استيفاى حقوق شرعى و قانونى بانوان در همه عرصه‌ها و توجه ويژه به نقش سازنده آنان.
    13ـ تقويت هويت ملى جوانان متناسب با آرمانهاى انقلاب اسلامى، فراهم كردن محيط رشد فكرى و علمى و تلاش در جهت رفع دغدغه‌هاى شغلى، ازدواج، مسكن و آسيبهاى اجتماعى آنان، توجه به مقتضيات دوره جوانى و نيازها و تواناييهاى آنان.
    14ـ اصلاح نظام ادارى و قضايى در جهت: افزايش تحرك و كارآيى، بهبود خدمت رسانى به مردم، تأمين كرامت و معيشت كاركنان، به كارگيرى مديران و قضات لايق و امين و تأمين شغلى آنان، حذف يا ادغام مديريتهاى موازى، تأكيد بر تمركز زدايى در حوزه‌هاى ادارى و اجرايى، پيشگيرى از فساد ادارى و مبارزه با آن و تنظيم قوانين مورد نياز.
    15ـ هويت بخشى به سيماى شهر و روستا، باز آفرينى و روزآمد سازى معمارى ايرانى - اسلامى، رعايت معيارهاى پيشرفته براى ايمنى بناها و استحكام ساخت و سازها.
    16ـ تقويت و كارآمد كردن نظام بازرسى و نظارت، اصلاح قوانين و مقررات در جهت رفع تداخل ميان وظايف نهادهاى نظارتى و بازرسى.
    17ـ اولويت دادن به ايثارگران انقلاب اسلامى در عرضه منابع مالى و فرصتها و امكانات و مسؤوليتهاى دولتى در صحنه‌هاى مختلف فرهنگى و اقتصادى.
    18ـ اهتمام به توسعه ورزش و حمايت از گسترش فعاليت‌هاى گردشگرى با تأكيد بر سفرهاى زيارتى.
    19ـ تأكيد بر رويكرد انسان سالم و سلامت همه جانبه با توجه به:
    1ـ 19ـ يكپارچگى در سياستگذارى، برنامه ريزى، ارزشيابى، نظارت و تخصيص منابع عمومى.
    2ـ 19ـ ارتقاء شاخصهاى سلامت هوا، امنيت غذا، محيط و بهداشت جسمى و روحى.
    3ـ 19ـ كاهش مخاطرات و آلودگى‌هاى تهديد كننده سلامت.
    4ـ 19ـ اصلاح الگوى تغذيه جامعه با بهبود تركيب و سلامت مواد غذايى.
    5ـ 19ـ توسعه كمى و كيفى بيمه‌هاى سلامت و كاهش سهم مردم از هزينه‌هاى سلامت به 30% تا پايان برنامه پنجم.
    20ـ ارتقاء امنيت اجتماعى:
    1ـ 20ـ مبارزه همه جانبه با مواد مخدر و روانگردان و اهتمام به اجراى سياستهاى كلى مبارزه با مواد مخدر.
    2ـ 20ـ سامان بخشى مناطق حاشيه‌نشين و پيشگيرىوكنترل ناهنجارى‌هاى عمومى ناشى از آن.
    3ـ 20ـ استفاده از ابزارهاى فرهنگى، آموزشى و رسانه‌ها براى پيشگيرى و مقابله با ناهنجارى‌هاى فرهنگى و اجتماعى.

    ـ  امور اقتصادى
     الف) رشد مناسب اقتصادى با تأكيد بر:
    21ـ تحقق رشد مستمر و پرشتاب اقتصادى به ميزان حداقل 8% نرخ رشد ساليانه توليد ناخالص داخلى ‌با:
    1ـ 21ـ توسعه سرمايه گذارى از طريق كاهش شكاف پس انداز - سرمايه گذارى با حفظ نسبت پس‌انداز به توليد ناخالص داخلى حداقل در سطح 40 درصد و جذب منابع و سرمايه‌هاى خارجى.
    2ـ 21ـ ارتقاء سهم بهره‌ورى در رشد اقتصادى به يك سوم در پايان برنامه.
    3ـ 21ـ بهبود فضاى كسب و كار كشور با تأكيد بر ثبات محيط اقتصاد كلان، فراهم آوردن زيرساخت‌هاى ارتباطى، اطلاعاتى، حقوقى، علمى و فناورى مورد نياز، كاهش خطرپذيرى‌هاى كلان اقتصادى، ارائه مستمر آمار و اطلاعات به صورت شفاف و منظم به جامعه.
    4ـ 21ـ تقويت و توسعه نظام استاندارد ملى.
    22ـ تغيير نگاه به نفت و گاز و درآمدهاى حاصل از آن، از منبع تأمين بودجه عمومى به «منابع و سرمايه‌هاى زاينده اقتصادى» و ايجاد صندوق توسعه ملى با تصويب اساسنامه آن در مجلس شوراى اسلامى در سال اول برنامه پنجم و برنامه ريزى براى استفاده از مزيت نسبى نفت و گاز در زنجيره صنعتى و خدماتى و پايين دستى وابسته بدان با رعايت:
    1ـ 22ـ واريز سالانه حداقل 20 درصد از منابع حاصل از صادرات نفت و گاز و فرآورده‌هاى نفتى به صندوق توسعه ملى.
    2ـ 22ـ ارائه تسهيلات از منابع صندوق توسعه ملى به بخش‌هاى خصوصى، تعاونى و عمومى غيردولتى با هدف توليد و توسعه سرمايه گذارى در داخل و خارج كشور با در نظر گرفتن شرايط رقابتى و بازدهى مناسب اقتصادى.
    3ـ 22ـ قطع وابستگى هزينه‌هاى جارى دولت به درآمدهاى نفت و گاز تا پايان برنامه.
    23ـ اصلاح ساختار نظام بانكى با اجراى كامل و روزآمد قانون بانكدارى بدون ربا و نهادينه كردن نظام‌هاى قرض‌الحسنه، تأمين اعتبارات خرد و اعتبارات لازم براى سرمايه گذارى‌هاى بزرگ.
    24ـ ارتقاء كمى و كيفى بازارهاى مالى(سرمايه، پول و بيمه) با تأكيد بر كارايى، شفافيت و سلامت.
    25ـ تحقق سياست‌هاى كلى اصل44 قانون اساسى والزامات مربوط به هر يك از بندها با تأكيدبر:
    1ـ25ـ حمايت از شكل‌گيرى بازارهاى رقابتى.
    2ـ25ـ ايجاد ساختارهاى مناسب براى ايفاى وظايف حاكميتى(سياست گذارى، هدايت و نظارت).
    3ـ25ـ تنظيم سياست‌هاى تشويقى در جهت تبديل فعاليت‌هاى غيرمتشكل (نهاد خانوار) به فعاليت‌هاى واحدهاى حقوقى.
    4ـ25ـ ايجاد بازار رقابتى براى ارائه خدمات بيمه درمانى.
    26ـ توجه به ارزش اقتصادى، امنيتى، سياسى و زيست محيطى آب با تسريع در استحصال، عرضه، نگهدارى و مصرف آن و مهار آبهايى كه از كشور خارج مى‌شود با اولويت استفاده از منابع آبهاى مشترك.
    27ـ سرمايه گذارى در استحصال و استخراج گاز و نفت و معادن مشترك با كشورهاى همسايه با رعايت سياست‌هاى كلى اصل 44 قانون اساسى.
    28ـ حفظ ذخاير راهبردى ارزى به مقدارى كه اطمينان از تأمين نيازهاى اساسى كشور در مدت معين (براساس مصوبه شوراى عالى امنيت ملى) حاصل گردد.
    29ـ تأكيد بر راهبرد توسعه صادرات به ويژه در بخش خدمات با فناورى بالا به نحوى كه كسرى تراز بازرگانى بدون نفت كاهش يافته و توازن در تجارت خدمات ايجاد گردد.
    30ـ گسترش همه جانبه همكارى با كشورهاى منطقه جنوب غربى آسيا در تجارت، سرمايه‌گذارى و فناورى.
    31ـ ارتقاء و هماهنگى ميان اهداف توسعه‌اى: آموزش، بهداشت و اشتغال به طورى كه در پايان برنامه پنجم، شاخص توسعه انسانى به سطح كشورهاى با توسعه انسانى بالا برسد.
    32ـ تبديل نظام بودجه ريزى كشور به بودجه ريزى عملياتى.
    33ـ برقرارى ارتباط كمى و كيفى ميان برنامه پنج‌ساله و بودجه‌هاى ساليانه با سند چشم‌انداز با رعايت شفافيت و قابليت نظارت.

     ب) گسترش عدالت اجتماعى با:
    34ـ تنظيم همه فعاليت‌هاى مربوط به رشد و توسعه اقتصادى بر پايه عدالت اجتماعى و كاهش فاصله ميان درآمدهاى طبقات و رفع محروميت از قشرهاى كم درآمد با تأكيد بر موارد زير:
    1ـ 34ـ جبران نابرابرى‌هاى غيرموجه درآمدى از طريق سياستهاى مالياتى، اعطاى يارانه‌هاى هدفمند و ساز و كارهاى بيمه‌اى.
    2ـ 34ـ تكميل بانك اطلاعات مربوط به اقشار دو دهك پايين درآمدى و به هنگام كردن مداوم آن.
    3ـ 34ـ هدفمند كردن يارانه‌هاى آشكار و اجراى تدريجى هدفمند كردن يارانه‌هاى غيرآشكار.
    4ـ 34ـ تأمين برخوردارى آحاد جامعه از اطلاعات اقتصادى.
    35ـ اقدامات لازم براى جبران عقب ماندگى‌هاى حاصل از دورانهاى تاريخى گذشته با تأكيد بر:
    1ـ 35ـ‌ ارتقاء سطح درآمد و زندگى روستاييان و كشاورزان با تهيه طرحهاى توسعه روستايى، گسترش كشاورزى صنعتى، صنايع روستايى و خدمات نوين و اصلاح نظام قيمت‌گذارى محصولات كشاورزى.
    2ـ 35ـ‌گسترش فعاليت‌هاى اقتصادى در مناطق مرزى و سواحل جنوبى و جزاير با استفاده از ظرفيت‌هاى بازرگانى خارجى كشور.
    3ـ 35ـ‌كاهش فاصله دو دهك بالا و پايين درآمدى جامعه به طورى كه ضريب جينى به حداكثر 35/0 در پايان برنامه برسد.
    4ـ 35ـ‌ انجام اقدامات ضرورى براى رساندن نرخ بيكارى در كشور به 7 درصد.
    5ـ 35ـ‌ تأمين بيمه فراگير و كارآمد و گسترش كمى و كيفى نظام تأمين اجتماعى و خدمات بيمه درمانى.
    6ـ 35ـ‌ توسعه نظام‌هاى پيشگيرى از آسيب‌هاى فردى و اجتماعى.
    7ـ 35ـ‌ حمايت از اقشار محروم و زنان سرپرست خانوار.
    8ـ 35ـ ‌توسعه بخش تعاون با هدف توانمندسازى اقشار متوسط و كم‌درآمد جامعه به نحوى كه تا پايان برنامه پنجم سهم تعاون به 25 درصد برسد.

    ـ امور سياسى، دفاعى و امنيتى
    36ـ تقويت حضور و مشاركت مردم در عرصه‌هاى سياسى، اجتماعى، اقتصادى و فرهنگى.
    37ـ جهت دهى جريانات سياسى به پايبندى به ارزش‌هاى اسلامى - انقلابى، دفاع از منافع‌ملى، دشمن‌ستيزى، قانون پذيرى و اصول اخلاقى.
    38ـ حمايت از آزادى‌هاى مشروع و صيانت از حقوق اساسى ملت.
    39ـ اعتلاى شأن، موقعيت، اقتدار و نقش جمهورى اسلامى ايران در منطقه و نظام بين‌الملل به‌منظور تحكيم امنيت ملى و پيشبرد منافع ملى با تأكيد بر:
    1ـ 39ـ تقويت همكارى‌هاى دوجانبه، منطقه‌اى و بين‌المللى با اولويت كشورهاى همسايه.
    2ـ 39ـ تقويت روابط سازنده با كشورهاى غيرمتخاصم.
    3ـ 39ـ بهره‌گيرى از روابط براى افزايش توان ملى.
    4ـ 39ـ مقابله با افزون خواهى و اقدام متجاوزانه در روابط خارجى.
    5ـ 39ـ تلاش براى رهايى منطقه از حضور نظامى بيگانگان.
    6ـ 39ـ حمايت از مسلمانان و ملت‌هاى مظلوم و مستضعف بويژه ملت فلسطين.
    7ـ 39ـ تلاش براى همگرايى بيشتر ميان كشورهاى اسلامى.
    8ـ 39ـ تلاش براى اصلاح ساختار سازمان ملل.
    9ـ 39ـ سازماندهى تلاش مشترك براى ايجاد مناسبات و نظامات جديد اقتصادى، سياسى و فرهنگى منطقه‌اى و جهانى با هدف تأمين عدالت، صلح و امنيت جهانى.
    40ـ حضور فعال و هدفمند در سازمانهاى بين‌المللى و منطقه‌اى و تلاش براى ايجاد تحول در رويه‌هاى موجود بر اساس ارزشهاى اسلامى.
    41ـ ارتقاء نقش مديريتى ايران در توزيع و ترانزيت انرژى، افزايش فرصتهاى صادراتى، جذب سرمايه و فناورى‌هاى پيشرفته و كمك به استقرار نظام پولى، بانكى و بيمه‌اى مستقل با كمك كشورهاى منطقه‌اى و اسلامى و دوست با هدف كاهش وابستگى به سيستم پولى نظام سلطه.
    42ـ تقويت تعامل فرهنگى، حقوقى، سياسى و اقتصادى با جهان بويژه حوزه تمدن اسلامى – ايرانى.
    43ـ‌ تقويت هويت اسلامى و ايرانى ايرانيان خارج از كشور، كمك به ترويج خط و زبان فارسى در ميان آنان، حمايت از حقوق آنان و تسهيل مشاركت آنان در توسعه ملى.
    44ـ تحكيم و ارتقاء امنيت پايدار، فراگير و تضمين كننده اهداف و منافع ملى با تأكيد بر:
    1ـ 44ـ تقويت نقش مردم و اطلاعات مردمى در پيشگيرى از تحركات ضد امنيتى.
    2ـ 44ـ تقويت و تعامل مؤثر دستگاه‌هاى اطلاعاتى، انتظامى و قضايى و هماهنگى بين آنها براى تأمين اشراف اطلاعاتى و مقابله با هر نوع اخلال در امنيت عمومى، اقتصادى و اجتماعى و مقابله با تهديدهاى نرم.
    3ـ 44ـ ايجاد سامانه يكپارچه نرم‌افزارى اطلاعاتى، ارتقاء سطح حفاظت از اطلاعات رايانه‌اى، توسعه علوم و فناورى‌هاى مرتبط با حفظ امنيت سامانه‌هاى اطلاعاتى و ارتباطى به منظور صيانت از فضاى تبادل اطلاعات، تقويت فنى براى مقابله با تخلفات در فضاهاى رايانه‌اى و صيانت از حريم فردى و عمومى.
    4ـ 44ـ تقويت زير ساخت‌هاى انسجام و همبستگى ملى براى پيشگيرى و مقابله با عوامل بروز گسست‌هاى هويتى، اجتماعى، فرهنگى و اعتقادى.
    45ـ ارتقاء توانمندى‌هاى دفاعى و قدرت بازدارندگى به منظور دفاع از حاكميت، تماميت ارضى، منافع و امنيت ملى و مقابله مؤثر با تهديدهاى خارجى و ايجاد توازن منطقه‌اى با تأكيد بر:
    1ـ 45ـ‌ كسب دانش و فناورى‌هاى نو و نرم‌افزارهاى پيشرفته دفاعى و نوسازى و بازسازى صنايع دفاعى، افزايش ضريب خودكفايى با توسعه تحقيقات و بهره‌مندى از همه ظرفيت‌هاى صنعتى كشور.
    2ـ 45ـ‌ اهتمام به حضور نيروهاى مردمى در امنيت و دفاع از كشور و انقلاب با تقويت كمى و كيفى بسيج مستضعفان.
    3ـ 45ـ‌ گسترش پدافند غيرعامل.
    4ـ 45ـ‌ امنيت پايدار مناطق مرزى و كنترل مؤثر مرزها.

    برچسب‌ها: ابلاغ برنامه‌ی پنجم توسعه؛ آزاداندیشی؛ الگوی پیشرفت اسلامی‌ایرانی؛ سند چشم انداز ۱۴۰۴؛ عدالت اجتماعی؛ عدالت و پیشرفت؛ تحول ‌و ارتقاء‌ علوم‌ انسانی؛ مهندسی فرهنگی؛ نقشه‏ جامع علمى؛ نظام سلطه؛ حقوق زن؛ وجدان كاری؛ منافع ملی؛ خودكفایی؛ ارتباط صنعت و دانشگاه؛ تمدن اسلامی؛ اقتصاد بدون نفت؛ امنیت اقتصادی؛ عزم ملی؛ حمایت از سرمایه ایرانی؛ تحول بنیادین آموزش و پرورش؛ مشاركت مردم؛
    پايگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيت‌الله‌العظمی سيدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی) - مؤسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی