مروری بر ۲۰ مطالبه‌ی رهبر انقلاب از قوه قضائیه در سال‌های اخیر

«تحول» برای تحققِ «حق و عدالت»

* رویکرد تحولی در قوه قضائیه را ادامه دهید
مسئله‌ی رویکرد تحوّلی در قوّه باید ادامه پیدا کند، متوقّف نشود بلکه باید شدّت پیدا کند؛ تقویت بشود تا بتواند به آن آخر راه و سرمنزل نهایی برسد. ۱۴۰۰/۰۴/۰۷ تحوّل، در چهارچوب و قالب یک مبانی متقن و محکمی که از اسلام و از قرآن و مبانی دینی گرفته شده به وجود خواهد آمد. مدیریّت هم در تحوّل لازم است. ۱۳۹۹/۰۴/۰۷

* ارتباط با مردم را تداوم دهید
رفتن بین مردم را ترک نکنید؛ این کارِ بسیار خوب و مهمّی است؛ هم رفتنِ داخل مردم، هم ارتباط داشتنِ با گروه‌های فعّال جامعه؛ فعّالان دانشگاهی، فعّالان حوزه‌ای، فعّالان اقتصادی، فعّالان بخش مربوط به مسائل زنان... یا مسئله‌ی اقوام؛ ارتباط با اینها خیلی مهم است. ۱۴۰۰/۰۴/۰۷

* با فساد در درون قوه مبارزه کنید
مأموریّت قوّه‌ی قضائیّه مبارزه‌ی با فساد در کلّ جامعه است لکن در درجه‌ی اوّل، مبارزه‌ی با فساد در داخل خود قوّه است... اگر چنانچه فسادی در داخل قوّه‌ی قضائیّه به وجود بیاید، ضررش بسیار بیشتر از فساد بیرون قوّه‌ی قضائیّه است. ۱۳۹۹/۰۴/۰۷

* در شناخت و مجازات مفسد، دچار ظلم نشوید
خدای نکرده اگر چنانچه کسی که مجرم نیست و مفسد نیست و فاسد نیست، به عنوان مفسد و فاسد شناخته بشود و معرّفی بشود و با او رفتار بشود، این ظلم بسیار بزرگی است؛ یا اگر چنانچه بیش از آن مقداری که مستحقّ مجازات و مستحقّ ملامت است، مجازات و ملامت بشود این هم کاملاً درست نیست. ۱۳۹۹/۰۴/۰۷

* نظارتِ درونی قوه را افزایش دهید
[اینکه] مأمورینی بروند در یک دادگستری‌ای به‌صورت ناشناس و آنجا بنشینند، وضع دادگستری را، مراجعات مردم را ببینند، بعد به آن قاضی یا به آن بازپرس مراجعه کنند ببینند دادگاه چه‌جوری است، دادسرا چه‌جوری است، چه‌جوری حکم میکنند؛ اینها کارهای خیلی خوبی است، منتها این کار بایستی دَه برابر آنچه انجام میگیرد، انجام بگیرد. ۱۳۹۷/۰۴/۰۶
 

* احیای حقوق عامه را دنبال کنید
بحث ورود قوّه‌ی قضائیّه به احیای حقوق عامّه... بسیار کار لازم و خوبی است... البتّه فقط مسائل اقتصادی نیست؛ مسئله‌ی سلامت، مسئله‌ی آموزش، مسئله‌ی محیط‌ زیست و امثال اینها مسائل زیادی هست که در اینها حقوق عامّه باید مورد توجّه قرار بگیرد. ۱۴۰۰/۰۴/۰۷

* قاطعانه عمل کنید
باید دارای حکمت باشید، دارای علم باشید، دارای حالت و حسّ شنیداری باشید و دارای اقتدار. باید بفهمند قوّه‌ی قضائیّه دارای اقتدار است، آنچه را تشخیص میدهد، به آن قاطعاً عمل میکند. ۱۳۹۸/۰۴/۰۵

* در بعضی موارد تشهیر لازم است
شما قاضی خوب کم ندارید... یک تعدادی از اینها را چهره کنید، معرّفی کنید؛ نقطه‌ی مقابلش هم همین‌جور... قاضی‌ای که خیانت کرده در مقام قضا -حالا قاضی یا اعضای دادسرا، فرق نمیکند- این را معرّفی کنید؛ چه اشکالی دارد؟ تشهیر کنید. ۱۳۹۷/۰۴/۰۶

* دلایل مجازاتِ مفسدان را برای مردم تبیین کنید
وقتی یک مفسد اقتصادی را شما محاکمه میکنید و محکوم میکنید به یک مثلاً جزائی و یک مجازات و معاقبه‌ای، این برای مردم جوری تبیین بشود که مردم همه احساس کنند که این کارِ درستی است و این کار باید همین‌جور انجام میگرفت. ۱۳۹۷/۰۴/۰۶

* همه وظایف را به صورت متوازن پیگیری کنید
پیگیری متوازن همه‌ِی وظایف، یکی از مسائلی است که باید مورد توجّه باشد؛ یعنی ما وقتی که به یکی از این وظایف سرگرم شدیم، مشغول شدیم، از بقیّه‌ِی وظایف غافل نمانیم و آنها روی زمین نماند. ۱۳۹۹/۰۴/۰۷

* با شناخت زمینه‌های جرم از وقوع آن جلوگیری کنید
در مورد پیشگیری آنچه حائز اهمّیّت است این است که ما بسترهای وقوع جرم و تولید جرم را درست بشناسیم. اگر این بسترها شناخته شدند، دانسته شدند آن وقت شما راحت با آشنایی، با بصیرت میتوانید با وقوع جرم مقابله کنید. ۱۳۹۹/۰۴/۰۷

* کاری کنید دسترسی مردم به قوه قضائیه آسان شود
[یکی از جنبه‌های مردمی بودن] این است که ما کاری کنیم که دسترسی مردم به قوّه‌ی قضائیّه آسان بشود. یکی از کارهای مهم این است که مردم براحتی بتوانند به مراکز مورد نیازشان در قوّه‌ی قضائیّه دسترسی داشته باشند. ۱۳۹۹/۰۴/۰۷

* اطلاعات قضائی مردم را افزایش بدهید
گاهی اوقات کسانی، یک گرفتاری‌ای دارند که اگر چنانچه مثلاً به فلان نقطه‌ی قوّه‌ی قضائیّه مراجعه کنند، این حل خواهد شد؛ [امّا] نمیدانند، مطّلع نیستند و این گرفتاری روی آنها فشار می‌آورد... بنابراین [باید] اطّلاعات قضائی، آگاهی‌های قضائی مردم هم بالا برود. ۱۳۹۹/۰۴/۰۷

* از نخبگان حوزه و دانشگاه استفاده کنید
قوّه‌ی قضائیّه نیاز دارد به بهره‌گیری از دانشها و دانشمندهایی که کارشان فقط دانش قضائی نیست... اگر چنانچه از نخبگان حوزه و دانشگاه در دانشهای دیگر استفاده نشود، طبعاً قوّه‌ی قضائیّه نخواهد توانست کار را آن‌چنان ‌که باید و شاید دنبال کند. ۱۳۹۹/۰۴/۰۷

* برای نظارت‌های مردمی زیرساخت حقوقی درست کنید
برای نظارتهای مردمی و گزارشهای مردمی زیرساخت حقوقی در داخل قوّه لازم است؛ یعنی شما باید جایگاه این را در داخل قوّه مشخّص کنید که این گزارشها کجا برود، چه جوری بررسی بشود و صحّت و سُقم این گزارشها شناخته بشود، چگونه دنبال بشود، امنیّت آن گزارشگر هم چگونه محفوظ بماند. ۱۳۹۹/۰۴/۰۷

* اعتماد مردم را به قوه قضائیه جلب کنید
یک نکته‌ی مهم در باب قوّه‌ی قضائیّه که میبینم درست پیش نمیرود مسئله‌ی اعتمادسازی مردم است... در مقابل افکار عمومی بایستی با تواضع، با دلسوزی، با محبّت وارد شد و با افکار عمومی تفاهم کرد. ۱۳۹۷/۰۴/۰۶

* برای کسب‌وکار و معیشت مردم فضای امن فراهم کنید
یکی از جاهایی که قوّه‌ی قضائیّه میتواند برای اصلاح اقتصاد کشور نقش ایفا کند، ایجاد امنیّت فضای اقتصادی است... باید بتواند نوعی برخورد کند با مختل‌کننده‌ی امنیّت، که فضای کسب‌وکار مردم، فضای زندگی و معیشت مردم، یک فضای امنی باشد. ۱۳۹۷/۰۴/۰۶

* گوش شنوا نسبت به شاکی و متهم داشته باشید
بایستی گوش شنوا وجود داشته باشد. بشنوید! هم از آن کسی که شاکی است و آمده شکایت میکند گوش بدهید ببینید واقعاً چه میگوید، هم از آن کسی که متّهم است و از خودش دفاع میکند، کاملاً گوش کنید ببینید چه میگوید. ۱۳۹۸/۰۴/۰۵

* از طولانی شدن پرونده‌ها جلوگیری کنید
ماندن پرونده‌ها... لگد به حالت [اقتدار و قاطعیت قوه قضائیه] است. وقتی پرونده یک سال، دو سال، پنج سال، ده سال میماند، معنایش این است که دستگاه قضائی در این مسئله دچار «چه کنم - چه کنم» است، نمیداند چه کار باید بکند؛ این نمیشود؛ به هر نتیجه‌ای که رسیدند، قاطع آن نتیجه را عمل بکنند. ۱۳۹۸/۰۴/۰۵

* در تخاصمها به عفو و گذشت توصیه کنید
در عملکردها، در آنجاهایی که تخاصم وجود دارد، توصیه‌ی به عفو و گذشت و بخشش و مانند اینها [باشد]... همین مسئله‌ی احیای حکمیّت که مربوط به خانواده است یا این شوراهای حل اختلاف -البتّه به شکل صحیح- اینها همان دخالت دادن اخلاق در مسائل قوّه‌ی قضائیّه و چرخ و پَر قوّه‌ِی قضائیّه است. ۱۳۹۸/۰۴/۰۵