چکیده گفت‌وگو

·         رهبری ضرورت تحول را تنها برای حوزه مطرح نکرده‌اند. ایشان در مورد دانشگاه‌ها نیز چنین دغدغه‌ای دارند. اگر این تحول صورت گیرد، استمرار و ماندگاری و مانایی وجود خواهد داشت.

·         اگر کلیساها و مراکز دینی مسیحیت تحول‌پذیر بودند و فرهنگ تحول را می‌پذیرفتند، یقیناً سرانجام فعلی برای آن‌ها رقم نمی‌خورد.

·         لازم است هر مرکز علمی «فرهنگ تحول» را بپذیرد و بر اساس این فرهنگ پیش برود.

·         اگر بخواهد تحولی صورت گیرد، باید هماهنگ و هم‌سو و همه‌جانبه باشد.

·         برای رسیدن به تحول در حوزه باید کار آموزشی و پژوهشی عمیق و علمی صورت گیرد و در کنار آن، تبلیغ نیز باید به عنوان یکی از کارکردهای اصلی حوزه در نظر گرفته شود.

·         درست است که باید حتماً تحولاتی را بپذیریم، اما این پذیرش نباید با رویکرد حذف گذشته‌ها باشد.

·         باید به نخبگان نقش واقعی بدهیم و نه نقش صوری؛ نمی‌شود بگوییم حالا شما مشاور باشید و دیگران تصمیم بگیرند.

·         متأسفانه ما کتاب‌های درسی را به صورت انباشتی از داده‌ها و اطلاعات ارائه می‌کنیم؛ طلبه اگر از حفظ آن‌ها موفق بیرون آمد، نمره‌ی خوبی می‌گیرد.

·         کتاب‌های درسی باید ساختاری را به فرد تحصیل‌کننده ارائه کند که بتواند با فراگیری آن به حدی از توانمندی برسد و در مسائل مختلف تصمیم‌گیر و تصمیم‌ساز باشد.

·         حوزه‌ی بیست سال آینده باید کارشناسان متعدد و روش‌های همراه با منابع درسی و کتب محصولات مختلف و متناسب با نیازهای روز داشته باشد تا بتواند نقش بی‌بدیلش را در جوامع اسلامی ایفا کند.