حضرت آیت‌الله خامنه‌‌‌‌ای در تاریخ 18 آبان 1372 در نامه‌‌‌‌ای به رئیس جمهور، بر ضرورت توجه به عدالت اجتماعی در تدوین برنامه دوم تأکید کردند. این نامه که در دوازده بند تهیه شده بود، بر ضرورت تحقق اهداف عدالت محور انقلاب اسلامی تاکید می‌کرد. گفتنی است وضعیت اجرای برنامه اول توسعه و وضعیت کشور در آغاز دهه 70 شرایط بد تورمی و افزایش مداوم قیمت‌‌‌‌ها را موجب شده بود که فشار زیادی را بر ملت و به ویژه دهک‌‌‌‌های پایین و میانی جامعه وارد می‌‌‌‌ساخت.
اما شیوه تعامل دولت با این نامه جالب توجه بود؛ دولت با این توجیه که فرایند تدوین برنامه دوم توسعه به پایان رسیده است و به علت ضیق وقت امکان اعمال نکات مورد نظر رهبر انقلاب برای آنها فراهم نیست، نامه‌ی رهبر انقلاب را به همراه برنامه به مجلس فرستاد تا نمایندگان، برنامه را با نظرات رهبر تطبیق دهند و نکات مدنظر ایشان را وارد برنامه سازند که البته با توجه به زمان آغاز بررسی برنامه در مجلس، این رویه جای تأمل دارد.
محمدعلی نجفی یکی از اقتصاددانان دولت در آن سال‌‌‌‌ها در تحلیل شرایط آن روزهای کشور معتقد است: «در سال های آخر برنامه اول و قبل از سال 72 مشکلاتی مثل مسئله بدهی‌ها [خارجی] پیش آمد که در سال 1372 اوج گرفت؛ به نحوی که هم مشکلات بدهی‌های خارجی داشتیم و مشکلاتی در زمینه قیمت ارز و تورم و مسائلی از این قبیل.» [1]
وی در ادامه تاکید می‌کند: «مقام رهبری از یک موضع انتقادی نسبت به برنامه اول و سیاست‌های اقتصادی دولت برخورد می‌کردند. به هرحال ایشان تاکید داشتند که در اجرای این برنامه‌ها از عدالت اجتماعی غفلت شده‌ است. آن تورم و فشار ناشی از فشار قیمت‌ها را ایشان به عنوان اینکه به عدالت اجتماعی کمتر توجه شده، تعبیر کرده بودند. به هر حال این باعث شد تا وقتی برنامه دوم تهیه شد درست در همان روزهایی که قرار بود برنامه به مجلس برود، مقام رهبری نامه‌ای را به آقای هاشمی نوشتند که در برنامه دوم باید این نکات در نظر گرفته شود. ولی این نامه بسیار دیرهنگام بود یعنی زمانی بود که دولت جمع بندی خودش را روی برنامه کرده بود و در حال تقدیم برنامه تعدیل ساختار دوم به مجلس بود. با این تفاوت که بعضی اشکالات برنامه اول را برطرف کرده‌بود. در این زمان فرصتی برای دولت نبود که بر اساس رهنمودهای رهبری، برنامه تنظیم شده [را تصحیح] کرده و به مجلس بفرستد. آقای هاشمی به همراه با برنامه‌ای  که به مجلس فرستادند نامه و نظرات رهبری را هم فرستادند.»[2]
بررسی لایحه برنامه 5 ساله دوم توسعه از 26 اردیبهشت 1373 در کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی آغاز شد.[3] مجلس برای بررسی برنامه دوم و همچنین تأمین نظر رهبر انقلاب در مورد بحث عدالت اجتماعی، گروه ویژه‌ای را با مسئولیت دری نجف‌آبادی  که رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس بود، تشکیل داد و اصلاحاتی را در برنامه پیشنهادی دولت به وجود آورد.[4]
پس از برگزاری جلسات کمیسیون تلفیق که تشکیل آن یکی از تجربیات جدید این دوره از مجلس شورای اسلامی بود، برنامه دوم توسعه سرانجام در 20 آذر 1373 در صحن مجلس به تصویب نمایندگان رسید و متعاقب آن شورای نگهبان هم آن را مغایر با شرع و قانون اساسی تشخیص نداد.[5]


----------------------------------------------------------------------------------------------------

[1]- بهمن احمدی امویی، اقتصاد سیاسی جمهوری اسلامی، گام نو، تهران، 1382؛ ص 403.

[2]- همان

[3]- روزنامه رسالت، 26 اردیبهشت 1373

[4]- بهمن احمدی امویی، پیشین.

[5]- روزنامه سلام، 21 آذر 1373.