خرمشهر، در سوم خرداد سال ۱۳۶۱، صرفاً از اشغال آزاد نشد، بلکه یک حقیقت بزرگ تاریخی در آن روز تثبیت شد: مقاومت جواب می‌دهد.

قائد شهید امّت، در سال ۱۳۹۸ جمله‌ای را بیان کردند که عصاره‌ تجربه‌ چند دهه مقاومت ملّت ایران بود. ایشان فرمودند:
«تجربه‌ی ما در جمهوری اسلامی نشان می‌دهد که مقاومت در مقابل دشمن جواب می‌دهد؛ هر جا ما مقاومت کردیم جواب گرفتیم؛ در دفاع مقدّس، در بخش‌های گوناگون، در تحریکات امنیّتی که علیه ما میکردند.» این جمله حاصل ده‌ها سال تجربه‌ میدانی، نبرد، تحریم، تهدید و ایستادگی ملّت ایران بود. سخنی که ریشه در گذشته داشت و همزمان، افق آینده را نیز ترسیم می‌کرد.

وقتی به این فرمایش نگاه می‌کنیم، درمی‌یابیم که این تحلیل، برخاسته از تجربه‌های عینی دفاع مقدس هشت‌ساله و همچنین نگاهی تجربه‌آمیز به آینده و تحولات پیش‌رو بود، تحولاتی که در جنگ ۴۰ روزه اخیر نمود پیدا کرد. رهبر شهید انقلاب، مقاومت را نه یک مفهوم انتزاعی، بلکه یک فرمول آزموده‌ شده می‌دانستند، فرمولی که ملّت ایران بارها آن را در میدان امتحان کرده و نتیجه گرفته بود.

اگر بخواهیم این فرمایش را تجزیه و تحلیل کنیم، به یک گزاره‌ی قطعی و اثبات‌شده می‌رسیم: مقاومت و ایستادگیِ مدبرانه، جواب می‌دهد. دلیل این مسئله نیز روشن است؛ تجربه‌های تاریخی.

عینی‌ترین و بارزترین مصداق این گزاره را می‌توان در آزادسازی خرمشهر مشاهده کرد. شهری که در آغاز جنگ تحمیلی، پس از مقاومت جانانه مردم و رزمندگان، به اشغال ارتش بعث عراق درآمد و ۵۷۸ روز در اشغال باقی ماند. در آن روزها، بسیاری تصور می‌کردند که بازپس‌گیری خرمشهر تقریباً غیرممکن است. ارتش بعث با حمایت گسترده قدرت‌های جهانی، خطوط دفاعی سنگینی ایجاد کرده بود. تا پیش از سوم خرداد ۱۳۶۱، کمتر کسی باور داشت روزی فرا برسد که خرمشهر دوباره به آغوش ایران بازگردد.

اما در همان روزهایی که فضای عمومی مملو از تردید بود، مردانی بودند که به وعده الهی و توان ملّت ایران ایمان داشتند. یکی از برجسته‌ترین این چهره‌ها، شهید حسن باقری بود. فرمانده‌ای جوان، اما دارای نگاهی عمیق و راهبردی به جنگ. حسن باقری با تمام وجود باور داشت که می‌توان با دشمن جنگید، می‌توان شهرهای اشغال‌ شده را بازپس گرفت و می‌توان ارتش متجاوز را شکست داد. او جنگ را صرفاً در تجهیزات و امکانات خلاصه نمی‌کرد، بلکه عنصر ایمان، ابتکار، شناخت میدان و مقاومت را تعیین‌ کننده می‌دانست. آزادسازی خرمشهر، حاصل همین نگاه بود، نگاه مبتنی بر مقاومت مدبرانه.

عملیات بیت‌المقدس، شاهکاری از طراحی عملیاتی، هماهنگی، شجاعت و توکل بود. حسن باقری و دیگر فرماندهان با وجود کمبود امکانات، توانستند معادلات جنگ را تغییر دهند و آنچه خرمشهر را آزاد کرد، اتکا به خدا، ایمان به پیروزی، شناخت دقیق دشمن و ایستادگی هوشمندانه بود.

خرمشهر، نماد یک حقیقت شد، اینکه اگر ملّتی تصمیم بگیرد بایستد، حتی پیچیده‌ترین محاسبات دشمن نیز فرو می‌ریزد. به همین دلیل بود که امام خمینی رحمه‌الله پس از آزادسازی خرمشهر فرمودند: «خرمشهر را خدا آزاد کرد.» این جمله، بیانگر همان حقیقتی بود که بعدها رهبر شهید انقلاب نیز بر آن تأکید کردند؛ مقاومت، وقتی با تدبیر، ایمان و اتکا به ظرفیت ملّت همراه شود، نتیجه می‌دهد.

امروز، پس از گذشت ۴۴ سال از آن حماسه بزرگ، ملّت ایران روزهایی را پشت سر گذاشت که بار دیگر این حقیقت را ملموس کرد. جنگ جاری نشان داد که منطق مقاومت، نه‌ تنها متعلق به دهه شصت نیست، بلکه همچنان یک حقیقت زنده و کارآمد است. در این نبرد، ایران در جنگی تمام‌عیار، در برابر دشمن آمریکایی-صهیونی قرار گرفت که می‌‌خواستند در مدت کوتاهی، با براندازی جمهوری اسلامی به تجزیه ایران برسند. با این حال، آنچه در میدان دیده شد، تکرار همان تجربه تاریخی بود: ایستادگی مدبرانه، معادلات دشمن را بر هم زد.

ملّت ایران در این نبرد، نه‌ تنها توانست ۴۰ روز در برابر شدیدترین حملات مقاومت کند، بلکه ضرباتی سهمگین به منافع و محاسبات آمریکا و اسرائیل وارد شد. ضرباتی که بسیاری از تحلیلگران، آن را بی‌سابقه‌ترین سطح آسیب‌پذیری آمریکا پس از جنگ جهانی دوم توصیف می‌کنند.

اگر بخواهیم میان آزادسازی خرمشهر و جنگ ۴۰ روزه اخیر یک مشابهت اساسی پیدا کنیم، باید به همان فصل مشترکی برسیم که رهبر شهید انقلاب بر آن تاکید داشتند: مقاومت جواب می‌دهد. در خرمشهر، دشمن تصور می‌کرد اشغال دائمی ممکن است، اما مقاومت، معادله را تغییر داد. در جنگ ۴۰ روزه نیز دشمن تصور می‌کرد می‌تواند ایران را تجزیه کند، اما باز هم ایستادگی، نتیجه را تغییر داد.

به همین دلیل، سوم خرداد، یادآور یک پیروزی صرفاً نظامی نیست، بلکه یادآور یک منطق تاریخی است. منطقی که می‌گوید ملّت‌هایی که تسلیم اراده دشمن نمی‌شوند، در نهایت می‌توانند مسیر تاریخ را تغییر دهند.

خرمشهر، سند زنده حقیقتی است که رهبر شهید انقلاب، آن را در قالب یک جمله خلاصه کردند: «هر جا مقاومت کردیم، جواب گرفتیم.»