ای که مرا خوانده‌ای
سه‌گانه‌ای برای معنویت

راه نشانم بده...
رجب، بیشتر ماه نماز است. شعبان، بیشتر ماه دعا و روزه است. این مناجات شعبانیه را ببینید. من یک وقتی از امام رضوان‌الله ‌علیه پرسیدم در این دعاهای مأثوری که وجود دارد، شما کدام دعا را بیشتر از همه خوشتان می‌آید و دوست دارید؟ فرمودند دعای کمیل و مناجات شعبانیه. اتفاقاً هر دو دعا هم مال ماه شعبان است. دعای کمیل که می‌دانید اصلاً ورود اصلبش مال شب نیمه‌ی شعبان است، مناجات شعبانیه هم که از ائمه نقل شده، متعلق به ماه شعبان است. لحن این دو دعا به هم نزدیک است؛ هر دو عاشقانه است. در مناجات شعبانیه «وَ إنْ أدْخَلْتَنی النّارَ أعْلَنْتُ أهْلَها أنّی أحِبُّکَ. جهنم هم که من را ببری، فریاد می‌کشم تو را دوست دارم.» و در دعای کمیل «لإنْ تَرَکْتَنی ناطِقاً لأضِجّنَّ إلیکَ بَینَ أهْلِها ضَجیجَ الامِلینَ وَ لأصْرُخَنّ إلَیکَ صُراخَ المُسْتَصرِخینَ وَ لأبْکِینّ بُکاءَ الفاقِدینَ»؛ اگر به من در جهنم اجازه بدهی و نطق را از من نگیری، فریاد می‌کشم فریاد امیدواران، فریاد دل‌دادگان و فریاد دل‌باختگان را.

دیدار با وزیر، مدیران و کارکنان وزارت اطلاعات 1383/7/13

رفتن رسیدن است/ 40 توشه برای راه
اولین و مهم‌ترین قدم خودسازی این است که انسان به خود و به اخلاق و رفتار خود با نظر انتقادی نگاه کند؛ عیوب خود را با روشنی و دقت ببیند و سعی در برطرف کردن آن‌ها داشته باشد. این از عهده‌ی خود ما برمی‌آید و این تکلیفی بر دوش ماست.

هر بن‌بستی گشودنی است/ درباره انتظار
عقیده‌ی ما این است که امام زمان ارواحنافداه متوجه و ناظر بر رفتار و عمل ماست؛ اعمال ما بر او عرضه می‌شود. این جوان‌های مؤمن ما که در میدان‌های مختلف- چه در میدان معنویت و عبادت و معرفت، چه در میدان کار و تلاش، چه در میدان مبارزه و سیاست، چه در میدان جهاد؛ آن روزی که جهاد مورد احتیاج بود- این‌جور از خودشان اخلاص و شادابی نشان می‌دهند، امام زمان سلام‌اللَّه ‌علیه را خرسند و خوش‌حال می‌کنند.

پا به رکاب باشیم/ گفت‌وگو با حجت‌الإسلام شهاب مرادی
قدیمی‌ها در مغازه‌یشان یک شمشیر آماده داشتند، در خانه‌شان هم یک شمشیر دیگر. یعنی اگر وقتی در مغازه هستم آقا ظهور کرد، نروم خانه و شمشیرم را بیاورم؛ از همان‌جا شمشیرم را بگیرم دستم و بروم. این نگرش و تفکر یک چیزهایی را در زندگی آدم تعریف می‌کند و یک سری مقتضیاتی را به دنبال می‌آورد که تأثیرات مهمی در سبک زندگی انسان‌ها بر جا می‌گذارد.

دوستان خدا بی‌هراس و شادمانند/ گفت‌وگو با سیدمجتبی حورایی
اندوه گذشته و نگرانی آینده، لذت «در لحظه» زندگی کردن را از ما می‌گیرد. نه از لحظه‌مان استفاده می‌کنیم و نه از آن لذت می‌بریم. در صورتی که به قول سپهری «زندگی، آب‌تنی کردن در حوضچه‌ی اکنون است.» باید ببینیم الآن باید چه کار کنیم و چگونه شاد باشیم؟ چگونه از وقتمان بهتر استفاده کنیم. در مقابل، انسان‌های اندوهناک و نگران، لحظات کنونی خودشان را هم به گذشته‌ی حسرت‌بارشان ملحق می‌کنند.

این حرف کهنه شدنی نیست!/ درباره‌ی تقوا
تقواست که لطف و رحمت خدا را به شما متوجه می‌کند. تقوا و پرهیزگاری و جدیت در راه خداست که برکات الهی را جلب می‌کند. «وَ لَوْ أنّ أهلَ القُری امَنُوا و اتّقَوْا لَفَتَحْنا عَلَیهِم بَرَکاتٌ مِن السّماءِ وَ الأرْضِ» تقوا، شما را در مقابل استکبار و قدرت‌های ظالم پیروز می‌کند. تقوا، پیام شما را در ذائقه‌ی ملت‌های مظلوم شیرین می‌کند. تا حالا هم هرچه پیروزی و پیش‌رفت بوده است، ناشی از تقوای با تقواها و پرهیزگاران بوده است.

مثلثی ساده برای سعادت/ گفت‌وگو با آیت‌الله محمدحسین جاودان
یکی از مشکلات زمان ما این ‌است که تبلیغ «راحتی» می‌شود. اگرچه در واقع زندگی راحت نیست، ولی دائماً تبلیغ می‌شود که ما باید راحت باشیم. تمام کوشش‌ها برای این است که راحتی بیشتری را به دست بیاوریم؛ گرچه شاید راحتی بیشتری نیز به‌دست نیاوریم. اصلاً شاید رنج هم بیشتر باشد، اما تبلیغ راحتی می‌تواند این را از ما بگیرد. قدیمی‌ها خیلی راحت یک نان خالی می‌خوردند که اصلاً در حال حاضر تصورش وجود ندارد که می شود با نان خالی زندگی می‌کرد. شخص نان خالی وقتی گیرش می‌آمد، پادشاهی می‌کرد.



کیمیای قدر/ درباره شب‌ قدر
یکی از مواد این مائده‌ی الهی و ضیافت الهی، لیلةالقدر است. فرمود «لیلةالقدرِ خَیرٌ مِن الْفِ شَهْرٍ»؛ شبی که به عنوان لیلةالقدر شناخته شده است و مردّد است بین چند شب در ماه رمضان، از هزار ماه برتر و بالاتر است. در ساعت‌های کیمیایی لیلةالقدر، بنده‌ی مؤمن باید حداکثر استفاده را بکند. بهترین اعمال در این شب، دعاست. احیاء هم برای دعا و توسل و ذکر است. نماز هم که در شب‌های قدر یکی از مستحبات است، در واقع مظهر دعا و ذکر است. در روایت وارد شده است که دعا «مخّ العبادة»؛ مغز عبادت، یا به تعبیر رایج ماها، روح عبادت، دعاست.

آن شب سرنوشت/ گفت‌وگو با حجت‌الإسلام سرلک
اگر عطای آن طرف همیشه آماده باشد که هست، جان انسان هم باید آماده باشد. ما برای این ‌که از این یک شب نتیجه بگیریم، نیاز به تلاش بسیاری داریم. قاعده‌ی کار همان تلاش پیگیر است که با روزه، استغفار و اعتکاف ماه رجب و مناجات‌های ماه شعبان انسان را آماده می‌کند. ماه رجب ماه تخلیه است؛ ماهی است که انسان باید کدورت‌ها و تاریکی‌ها و تباهی‌های دل خودش را کنار بگذارد. ماه رجب، ساعت 9 بیرون گذاشتن آشغال‌های یک سال دل ماست.

روز پاداش/ درباره عید فطر
یک نکته‌ی دیگر هم در روز عید فطر هست و آن تصمیم جدی برای آمادگی در طول سال، جهت حلول در ماه رمضان دیگر است. اگر کسی بخواهد در هر ماه رمضان، در ضیافت الهی وارد شود و اگر بخواهد در حوزه‌ی لیلةالقدر و آن شب‌های مبارک داخل گردد، باید از پیش خود را آماده کند. این آمادگی، آمادگی طول سال است که باید تصمیم آن را امروز بگیرید. بنا بگذارید که در سال آینده، در زندگی خود، آن چنان رفتاری داشته باشید که ماه رمضان، شما را بپذیرد و ضیافت الهی بر شما شیرین و مبارک شود.

دستی تازه به افشاندن قطره‌ها/ حجت‌الإسلام محمدرضا زائری
امروز رویدادها و تحولات اجتماعی و فرهنگی گوناگون جهانی نیاز و تقاضای بسیار جدی و روشنی را در حوزه‌‌ی معنویت پدید آورده‌اند. شرایط ما در محیط اجتماعی و فضای فرهنگی داخل کشور، چندان با این نیاز جهانی فاصله‌ای ندارد؛ بلکه به دلیل ساختارهای فرهنگی‌‌- ‌اجتماعی و پیشینه‌های تاریخی ظرفیت‌ها و زمینه‌های بسیار مساعدتر و تقاضایی جدی‌تر را نشان می‌دهد.

سه روز از فصل رویش/ درباره اعتکاف
در ایام اعتکاف در ماه مبارک رجب، در بسیاری از مساجد سراسر کشور، جوانان ما، زنان و مردان از قشرها و سنین مختلف، رفتند و در مسجد ماندند؛ سه روز روزه گرفتند و با خدا مأنوس شدند. بعد از آن هم با گریه و اشک و آه، مسجد را وداع گفتند و بیرون آمدند، تا برای سال آینده آماده شوند.
عزیزان من! این برای یک جامعه، علامت خوبی است. «الّذینَ إنْ مَکّنّا هُمْ فِی‌الأرْضِ أقامُوا الصّلوةَ» علامت یک حکومت الهی، علامت یک حرکت صحیح و دارای جهت‌گیری صحیح است. این را جدّی بگیرید و تقویت کنید.
دیدار با طلاب و مردم قم به مناسبت 19 دی ماه 19/10/1375

همیشه به آسمان نگاه کن/ گفت‌وگو با حجت‌الإسلام کاظم صدیقی
امروز اعتکاف، هم به جای حج است برای کسانی که نمی‌توانند به حج بروند و هم به جای جبهه است برای مجاهدان و رزمندگانی که می‌خواستند به خدا برسند و آن‌جا پله‌ی پروازشان بود. بسیاری از افرادی جامعه که امور مادی ارضاشان نکرده و گرفتاری‌ها و نیازهایی دارند، اما با درهای بسته مواجه می‌شوند، اعتکاف را بهترین جا برای جلب اراده‌ی نافذ خدا می‌بینند. دلیل این امر آن است که محیط اعتکاف محیط الهی است؛ محیط دعا و نیایش و توسل است.

قرآن؛ از اندیشه به زندگی/ دکتر مهدی مطیع
نشانه‌ها و آیات قرآن نیز جز با تفکر به مقصد مطلوب نمی‌رسد و فهم نمی‌شود. پس ارزش انسان‌ها به همین تفکر است که باعث خارج نمودن انسان از کوری و خواب به بیداری و بینایی می‌شود. «قُلْ هَلْ یسْتَوی الأعْمی وَ الْبَصیر أفَلا تَتَفَکّرونَ» و تنها بیداردلانی که توان تفکر دارند، می‌توانند در هرچیز، نشانه‌ی الهی را یافته و او را جست‌وجو کنند. «إنّ فی ذَلِکَ لَآیاتٍ لِقَوْمٍ یتَفَکّرُونَ» یعنی نکته و رمز و راز آیات، جز با تفکر کشف نمی‌شود.

بی‌انتهاست.../ درباره‌ی ذکر
ما آدم‌ها همه در یک حد و در یک مرحله که نیستیم، رتبه‏ی ماها مختلف است. بعضی‌ها از لحاظ روحی در درجات بالا هستند؛ مثل اولیاء و انبیاء و صالحین و اهل دل و اهل معنی. بعضی هم هستند مثل امثال بنده و ماها که به آن سطوح دسترسی ندارند. بعضیمان خبر هم نداریم از آن‌چه که در آن سطوح هست. برای همه‏ی ما ذکر هست؛ هم برای آن‌ها هست، هم برای ما هست. ذکر برای آن‌ها، همانی است که در روایت از امیرالمؤمنین علیه‏الصّلاة و السّلام است که فرمود: «الذِّکْرُ مُجالَسَةُ الْمَحْبوبِ»؛ ذکر هم‌نشینی با محبوب است. این برای اولیاست. لذت ذکر برای آن‌ها لذت هم‌نشینی است. امیرالمؤمنین سلام‏اللَّه‌‏علیه در یک روایت دیگر می‌فرماید؛ «الذِّکْرُ لَذّةُ الْمُحِبّینَ»؛ ذکر لذت عاشقان و محبان است. خوب، این مال آن‌هاست.

یادِ او/ گفتاری از حجت‌الإسلام ‌و المسلمین سیداحمد خاتمی
آن‌‌که با خداست، احساس می‌کند که وصل به دریای پهناور قدرت است، وصل به دنیای بزرگ عزت و عظمت است و این اتصال او را به ساحل آرامش می‌رساند. نمونه‌ی عینی آن همان است که در زندگی و سیره‌ی معصومان می‌بینیم. همه‌ی عزیزان أبی‌عبدالله(ع) را کشتند، اما در آخرین لحظات ایشان می‌فرمود: «إلهی رِضاً بِقَضائکَ تَسلیماً لأمْرِکَ» آرامِ آرام است. چنین آرامش‌هایی در سایه‌ی خشکاندن ریشه‌های اظطراب و نگرانی است که پدید می‌آید. تفسیر نمونه در ذیل آیه‌ی «ألا بِذِکْرِ اللهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوب» در سوره‌ی رعد، 8 عامل نگرانی را نام برده و یاد خدا را محوکننده‌ی تمام این عوامل معرفی کرده است.

وقتی «من» می‌شکند/ درباره‌ی دعا
گاهی حال دعا از انسان گرفته می‌شود. این علامتِ بدی است. اگر دیدیم در وقت دعا، در وقت تضرّع و در وقت توجه و تقرّب، هیچ نشاط و حوصله‌ی دعا نداریم، علامتِ خوبی نیست. البته درستش هم می‌شود کرد. انسان می‌تواند با توجّه، با التماس و با خواستن، حال دعا را به طور جدّی از خدا بگیرد. بنابراین دیدیم که در دعای کمیل هم معارف وجود دارد. این هم نکته‌ی دوم.

جز تو راهی به تو نیست/ دکتر سید محسن میرباقری
ممکن است دعا و خواندن، در واقع محقق نشود؛ زیرا خواندن رحمان امری قلبی است و زبان هم باید در خدمت قلب، کمال دعا را محقق سازد؛ چنان‌که فرموده‌اند: «خدای رحمان دعایی را که از قلب غافل و لَهو سرچشمه گیرد، مستجاب نخواهد نمود.» در حقیقت درخواست غافلانه، دعا و خواندن نیست. برعکس، دعای خالص، هرگز رد نخواهد شد؛ چنان‌که در حدیث آمده است: «إذا أرادَ أحَدُکُمْ أنْ لا یسْألَ رَبَّهُ إلّا أعْطاهُ فَلْییئَسْ مِن النّاسِ کُلُّهُمْ.[6] هرگاه فردی از شما بخواهد که چیزی از پروردگارش نخواهد مگر آن‌ که بدو عطا کند، پس باید از همه‌ی مردم مأیوس گردد.» پس باید دل را یک‌دله کرد و با امیدواری از او درخواست نمود تا اجابت، محقق گردد.