1399/02/11
طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن | خلاصه جلسه دهم: عبادت و اطاعت انحصاری خدا
قطعنامه توحیدی
حضرت آیتالله خامنهای در ماه مبارک رمضان سال ۱۳۵۳ در مسجد امام حسن علیهالسلام مشهد جلساتی با عنوان «طرح کلی اندیشهی اسلامی در قرآن» داشتهاند و طی آن به «تبیین پایههای تفکر اسلامی» بر مبنای آیات قرآن پرداختهاند. ایشان با اشاره به اهمیت این مباحث گفتهاند: «این جلسات، پایههای فکری برای ایجاد یک نظام اسلامی است.» ۸۱/۴/۴ پایگاه اطلاعرسانی KHAMENEI.IR در سال ۱۳۹۴ در هفت گزیده بیانات جلسات ابتدایی این سخنرانیها را که به موضوع «ایمان» اختصاص داشته است را منتشر کرده است. اکنون و به مناسبت فرارسیدن ماه رمضان المبارک ۱۴۴۱ مجموعهی جدید این سخنرانیها که به مبحث «توحید» اختصاص دارد، منتشر میگردد.
در جلسهی سوم از بحث توحید، آیتالله خامنهای با بیان این موضوع که توحید طولانیترین و مفصلترین بحث سراسر قرآن از لحاظ سخن و تعداد آیات است و این توحید عقیدهای متضمن تعهد و مسئولیت است، فرمودند: «اگر قرار شد توحید یک عقیدهای باشد که به دنبال خود تعهدی را... به ارمغان میآورد، پس باید فهمید و دانست، که این مسئولیت و تعهد و این تکلیف چیست.»
ایشان تعهد توحید به جامعهی موحد را بالاتر از حد فرمانهای شخصی و تکالیف فردی دانستند و آن را مهمترین و بزرگترین و اساسیترین مسائل یک جامعه مانند حکومت، اقتصاد، روابط بینالملل و... تعریف کردند. همچنین با طرح این موضوع که توحید به مثابه یک قطعنامه است، بیان کردند: «موحدین عالم از طرف پروردگارشان... ملزمند که این قطعنامه [توحیدی] را مورد عمل و اجرا قرار بدهند.» حضرت آیتالله خامنهای در ادامه از طریق آیات قرآن، مفاد این قطعنامهی توحیدی را در ذیل بحث شرح دادند:
بخشی از بیانات آیتالله خامنهای در روز شنبه ۵۳/۰۷/۰۶ در مسجد امام حسن علیهالسلام مشهد:
بسی روشن است که هدایت کردن و هدایت شدن، چیزی درخور موجود زنده و انسانی است. پس .. سخن از آن انسانهایی است که داعیهی ربوبیت و تدبیر در داده و در جلب عبودیت و اطاعت انسانهای دیگر، خود را شریک و جایگزین خدا دانستهاند. نفی عبودیت «خدانما»ها، خدانما- چه در لباس قدرتهای مذهبی (احبار و رهبان) و چه در لباس قدرتهای دنیایی( مَلَا، مُترِف)- در پیشنهاد اسلام به اهل کتاب، نفی اطاعت قدرتهای غیر الهی در آن آیه به این صورت آمده که « قُلْ یَا أَهْلَ الْکِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى کَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَیْنَنَا وَبَیْنَکُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِکَ بِهِ شَیْئًا وَلَا یَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ »
![https://farsi.khamenei.ir/themes/fa_def/images/home/rect-1-n.gif](https://farsi.khamenei.ir/themes/fa_def/images/home/rect-1-n.gif)
ایشان تعهد توحید به جامعهی موحد را بالاتر از حد فرمانهای شخصی و تکالیف فردی دانستند و آن را مهمترین و بزرگترین و اساسیترین مسائل یک جامعه مانند حکومت، اقتصاد، روابط بینالملل و... تعریف کردند. همچنین با طرح این موضوع که توحید به مثابه یک قطعنامه است، بیان کردند: «موحدین عالم از طرف پروردگارشان... ملزمند که این قطعنامه [توحیدی] را مورد عمل و اجرا قرار بدهند.» حضرت آیتالله خامنهای در ادامه از طریق آیات قرآن، مفاد این قطعنامهی توحیدی را در ذیل بحث شرح دادند:
جلسه دهم: عبادت و اطاعت انحصاری خدا قطعنامهی توحیدی |
|||||||
آیات این جلسه | آیات ۲۸ تا ۳۱ و ۳۵ سورهی مبارکه یونس | ||||||
واژگان کلیدی |
تکالیف و مسئولیتهای فرد موحد |
حقوق اساسی |
نظم اجتماعی |
نفی عبودیت خدا نماها |
عبودیت غیر خدا |
قطعنامهی توحیدی |
شیطان |
آیه | نکات کلیدی | ||||||
وَ یَوْمَ نَحْشُرُهُمْ جَمیعاً ثُمَّ نَقُولُ لِلَّذینَ أَشْرَکُوا مَکانَکُمْ أَنْتُمْ وَ شُرَکائُکُمْ و روزی که همهی آنان را (در قیامت) گرد آوریم. آنگاه به کسانی که برای خدا شریکی قائل شدند گوییم |
|
||||||
فَزَیَّلْنا بَیْنَهُمْ وَ قالَ شُرَکاؤُهُمْ ما کُنْتُمْ إِیّانا تَعْبُدُونَ(۲۸) پس میان آنها جدائی افکنیم و شریکان پنداری آنان گویند: شما ما را عبادت نمیکردید. |
|
||||||
فَکَفى بِاللّهِ شَهیداً بَیْنَنا وَ بَیْنَکُمْ إِنْ کُنّا عَنْ عِبادَتِکُمْ لَغافِلینَ(۲۹) میان ما و شما خدا گواهی بسنده است که ما از عبادت شما غافل و بیخبر بودیم. |
|
||||||
هُنالِکَ تَبْلُوا کُلُّ نَفْس ما أَسْلَفَتْ وَ رُدُّوا إِلَى اللّهِ مَوْلاهُمُ الْحَقِّ وَ ضَلَّ عَنْهُمْ ما کانُوا یَفْتَرُونَ(۳۰) و در آن هنگام هر کسی هر آنچه از پیش انجام داده، میآزماید. و بازگردانیده شوند بسوی خدا، مولای حقیقیشان و هر آنچه به دروغ میبستند، همه از ایشان گم و ناپدید گردد. |
|
||||||
قُلْ مَنْ یَرْزُقُکُمْ مِنَ السَّماءِ وَ الأَرْضِ أَمَّنْ یَمْلِکُ السَّمْعَ وَ الأَبْصارَ بگو چه کسی آنان را از آسمان و زمین روزی میدهد؟ یا چه کسی شنوایی و بینائیها را در قبضهی اختیار دارد؟ |
|
||||||
وَ مَنْ یُخْرِجُ الْحَیَّ مِنَ الْمَیِّتِ وَ یُخْرِجُ الْمَیِّتَ مِنَ الْحَیِّ و چه کسی برون میآورد زنده را از مرده و مرده را از زنده |
|
||||||
و َ مَنْ یُدَبِّرُ الأَمْرَ فَسَیَقُولُونَ اللّهُ و چه کسی امر (جهان) را تدبیر می کند؟(در تکوین) خواهند گفت: خدا |
|
||||||
فَقُلْ أَ فَلا تَتَّقُونَ(۳۱) بگو: پس چرا پروا نمی کنید؟ (و غیر او را به ارادهی امر جهان در تشریع انتخاب مینمایید) |
|
||||||
قُلْ هَلْ مِنْ شُرَکائِکُمْ مَنْ یَهْدی إِلَى الْحَقِّ بگو: از میان این شریکان پنداری،چه کسی بسوی حق راهبر میشود؟ |
|
||||||
قُلِ اللّهُ یَهْدی لِلْحَقِّ بگو: خدا به سوی حق راهبری میکند. |
|
||||||
أ َ فَمَنْ یَهْدی إِلَى الْحَقِّ أَحَقُّ أَنْ یُتَّبَعَ أَمَّنْ لایَهِدِّی إِلاّ أَنْ یُهْدى فَما لَکُمْ کَیْفَ تَحْکُمُونَ(۳۵) پس آیا کسی که به حق راهبری میکند شایستهتر است که پیروی شود یا آنکه خود راه نمییابد مگر آنکه راهبری شود؟ پس شما را چه میشود؟ چگونه قضاوت میکنید |
|
![https://farsi.khamenei.ir/themes/fa_def/images/home/rect-1-n.gif](https://farsi.khamenei.ir/themes/fa_def/images/home/rect-1-n.gif)
بسی روشن است که هدایت کردن و هدایت شدن، چیزی درخور موجود زنده و انسانی است. پس .. سخن از آن انسانهایی است که داعیهی ربوبیت و تدبیر در داده و در جلب عبودیت و اطاعت انسانهای دیگر، خود را شریک و جایگزین خدا دانستهاند. نفی عبودیت «خدانما»ها، خدانما- چه در لباس قدرتهای مذهبی (احبار و رهبان) و چه در لباس قدرتهای دنیایی( مَلَا، مُترِف)- در پیشنهاد اسلام به اهل کتاب، نفی اطاعت قدرتهای غیر الهی در آن آیه به این صورت آمده که « قُلْ یَا أَهْلَ الْکِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى کَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَیْنَنَا وَبَیْنَکُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِکَ بِهِ شَیْئًا وَلَا یَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ »