یکی از دغدغه های رهبر انقلاب حفظ و گسترش فرهنگ دفاع مقدس است. ایشان در جایی فرمودند: «این دغدغه در ذهن من هست که فرهنگ جنگ و فرهنگ و روحیه‌ی انقلاب، آن روحیه‌یی که در جنگ، میدانی برای رشد و بالندگی پیدا کرده بود، از بین برود. این یک گنج است. آیا ما خواهیم توانست این گنج را استخراج کنیم؟ این هنر ماست که بتوانیم استخراج کنیم.»(۱۳۷۰/۰۴/۲۵). یکی از سنت های پسندیده ای که در کشور برای همین منظور راه افتاده است، برگزاری کنگره های شهدا در سطوح مختلف شهری و استانی است که بارها مورد تأیید و تأکید رهبر انقلاب قرار گرفته است. برای بررسی ابعاد و کارکردهای این کنگره ها، پایگاه اطلاع‌رسانی KHAMENEI.IR گفتگویی با آقای سعید کاظمی، دبیر ستاد کنگره شهدای کرمان را منتشر می کند.

استان کرمان در خصوص زنده نگه‌داشتن یاد و نام شهیدان تا الان چه اقداماتی را انجام داده است؟

سال ۷۷ استان کرمان یکی از اولین برگزار کنندگان کنگره‌ی شهدای استان‌ها در سراسر کشور بود. آن سال سردار حاج قاسم سلیمانی فرمانده‌ی لشگر ۴۱ ثارالله کرمان بود و کارهای زیادی در این زمینه انجام شد. یک بخش عمده‌اش در خصوص جمع‌آوری خاطرات مربوط به شهدا از والدین، همرزمان و دوستان بود که بخشی از آن انجام شد و تعدادی هم کتاب چاپ شد. این یکی از برنامه‌های آن کنگره بود. در کنار این قضیه ساخت موزه‌ی دفاع مقدس کرمان هم اتفاق افتاد که همان سال ۷۷ افتتاح شد و الگویی شد برای کل کشور که به ساخت باغ موزه‌ی دفاع مقدس روی بیاورند. بخش زیادی از آنچه که از زمان جنگ به جا مانده بود در موزه نگهداری می‌شد که ما در کرمان مقدار زیادی از این اسناد را داریم. از اسناد، کالک‌ها، نوارهای صوتی ضبط شده مربوط به دوران دفاع مقدس که لشگر ۴۱ ثاراللّه حضور داشته است تا صدای بسیاری از شهدا و تصاویر آنها را داریم که اینها به خوبی نگهداری شده‌اند و در این مرحله که کنگره‌ی دوم برگزار ‌شد سعی کردیم همه‌ی اینها را به نوعی دیگر از آرشیو استخراج کنیم و به شکلی ارائه بدهیم که برای عموم قابل استفاده باشد.‌ اگر شما در سایت گوگل عبارت "موزه‌ی دفاع مقدس کرمان" را جستجو کنید، خیلی راحت می‌توانید کل موزه‌ی دفاع مقدس کرمان را به‌صورت سه بعدی بازدید کنید و تک تک مطالب را بخوانید.
 
از کنگره سال ۹۷ برایمان بگویید که به چه صورتی برگزار شد و برنامه‌ی شما برای برگزاری این کنگره چگونه بود؟

از سال گذشته که قرار شد ما کنگره‌ی شهدای امسال را برگزار کنیم، شاید قریب به دو الی سه ماه با دوستانی که هم تجربه‌ی سال ۷۷ را داشتند و هم به نوعی افراد جوانی بودند و ایده‌های نویی داشتند جلسات زیادی گرفتیم که کنگره‌‌ی سال ۹۷ را به چه شکل برگزار کنیم. بهترین چیزی که به ذهنمان رسید این بود که دیدگاه‌ها و نقطه نظرات حضرت آقا از برگزاری کنگره‌ی شهدا در کل کشور را مورد بررسی قرار بدهیم و به دنبال محقق کردن منویات ایشان در این باره باشیم. از همین روی، یک تیم تشکیل شد تا کل بیانات و پیام‌های حضرت آقا در جمع ستاد کنگره‌ی شهدای استان‌های مختلف در بیست سال گذشته را جمع‌آوری کنند که سرانجام یک جزوه‌ی بزرگ تهیه شد. با بررسی نقطه نظرات آقا توانستیم ۵۲ نکته را دراین باره پیدا کنیم. و بعد وقتی که این نکات را کنار هم گذاشتیم به حدود شش تا رویکرد رسیدیم. شش رویکردی که اگر می‌توانستیم برنامه‌هایمان را حول آن بچینیم تقریباً یک کار همه جانبه‌ای را انجام داده بودیم. شش رویکرد به این شکل بود:

۱. رویکرد فرهنگی هنری تبلیغی
۲. رویکرد پژوهشی علمی
۳. رویکرد آموزشی تربیتی
۴. رویکرد حفظ‌ و نشر آثار دفاع مقدس
۵. رویکرد تجلیلی یادمانی
۶. رویکرد خدماتی اجتماعی، حمایتی

که ذیل هر کدام از این رویکردها چند تا برنامه‌ی شاخص بود.
 
همچنین این کنگره باعث شد که بین ساختارهای اداری و حکومتی، بین نیروهای دلسوز و انقلابی، بین بچه‌هایی که در زمینه‌های فرهنگی فعال بودند ولی خیلی گمنام کار می‌کردند و حتی بین خیرین و معین‌های اقتصادی یک وحدت و همدلی را به‌وجود بیاورد. در همین جلسه‌ای هم که به خدمت حضرت آقا رسیدیم، مثلا شما می‌دیدید که در کنار یکی از معین‌های اقتصادی که مدیرعاملش آمده بود یک جوان ۲۴ ساله‌ای هم که کارش فقط کار فرهنگی بود نشسته بود. یا استاندار بود، امام جمعه بود، فرمانده‌ی سپاه، ارتش، نیرو انتظامی و افراد مختلف حضور داشتند. خب خدا را شکر این اتفاق افتاد و یک وحدت‌وهمدلی به‌وجود آمد.
 
نکته‌ی بعدی که ما از کنگره انتظار داشتیم این بود که رویکرد مردمی‌اش را حفظ کنیم. یعنی به تعبیر خیلی ساده‌تر همان جوری که شهدا از دل مردم جدا شدند و برای دفاع از کشور جانشان را دادند، خوب است برنامه‌هایی که به نام شهدا برگزار می‌شود برای مردم باشد و مردم از آن استفاده کنند و این اتفاق هم افتاد. مثلا یکی از کارهایی که به مدت یک هفته دایر بود و به اعتراف مسئولین نمایشگاه استقبال بی‌نظیری از آن شد، افتتاح "نمایشگاه ملی کتاب دفاع مقدس" به‌همراه نمایشگاه "قرآن و عترت" درکرمان بود. همچنین همزمان ما یک برنامه‌ای را با کمک موسسه اوج تحت عنوان "ماهی در خاک" طراحی کردیم که هر شب بالای ۴ الی ۵ هزار نفر از این نمایش بازدید می‌کردند. در حاشیه‌ی این نمایش نیز ما یک نمایشگاه دیگری داریم، که کشورهای جبهه‌ی مقاومت اسلامی مثل یمن، سوریه، عراق و لبنان در حال ارائه یک سری‌ آثار فرهنگی‌شان به مردم هستند. نکته‌ی بعدی نیز، عام‌المنفعه بودن برنامه‌ها است، یعنی در آن به‌دنبال رویکرد خدماتی، اجتماعی، حمایتی از بیماران و دانش‌آموزان نیازمند، حمایت از نیازمندان، کمک به آزادی زندانیان غیرعمد و حتی تأمین جهیزیه برای زوج‌های نیازمند هستیم.   

درباره عام المنفعه بودن برنامه‌ها مقداری بیشتر توضیح بدهید و بفرمایید چه ارتباطی به کنگره دارد؟

ببینید شهدا مگر مردمی نبودند؟ مگر برای مردم نرفتند؟ خب اگر الان شهدا بودند و شرایط فعلی را می‌دیدند چه می‌کردند؟ ۴۰ سال پیش شهدا برای جنگ نظامی به میدان رفتند، الان نیز جنگ، جنگ اقتصادی و فرهنگی است. خب تبعات جنگ فرهنگی و اقتصادی دامن چه کسانی را می‌گیرد؟ مردم. در جنگ اقتصادی چه کسانی زیر فشار هستند؟ مردم. خب اگر شهدا بودند قطعاً وظیفه‌ی اصلی‌ خودشان را کمک به مردم و رفع مشکلات مردم می‌دانستند. مگر حضرت آقا نمی‌فرمایند امروز مهم‌ترین کاری که می‌توانیم انجام بدهیم کمک به مردم است. خب ما هم همین را فرض قرار داده‌ایم. برای اینکه جواب سؤال شما را، واضح‌تر توضیح بدهم، ببینید ما اکثر وصیتنامه‌های شهدا را که مورد بررسی قرار دادیم، بالای نود درصد یک جمله را گفته بودند که ما رفتیم که فرمان امام روی زمین نماند. خب الان امام حاضر چه فرمانی می‌دهد؟ رسیدگی به مشکلات اقتصادی مردم و کشور. پس باید از این فرمان تبعیت کنیم. پس اینکه می‌فرمایید که چه ربطی دارد ربطش دقیقاً اینجاست. در حال حاضر خیلی از خیرین دوست دارند سرمایه‌‌ها و پول اندکشان را برای کار خیر و در این راه خرج کنند و ما عملاً داریم این را سازماندهی می‌‌کنیم.        

شما فرمودید ما در حال سازماندهی خیرین و کمک‌های آنها در کنگره شهدا هستیم، اکر امکانش هست درباره سازوکار این موضوع هم توضیح دهید.           
ببینید مردم ما عموماً‌ آدم‌های خیر و دلسوزی هستند و این را ثابت کرده‌اند. اما نکته‌ای که وجود دارد این است که ما غفلت کردیم. از چه؟ از قشر محروم جامعه. بعضاً به فراموشی سپرده شده‌اند. به‌همین جهت یکی از برنامه‌های کنگره این است که این غفلت‌ها را بپوشاند و به مردم نشان بدهد که ما در این موارد غفلت کرده‌ایم، پس بیاییم جبران کنیم. که یک بخش آن مربوط به کمک به نیازمندان است. ببینید ما در استان کرمان نزدیک به ۵۰ هزار معلم و کادر آموزش‌وپرورش داریم. من این مثال را برای همه‌ی معلم‌ها و مدیرکل آموزش‌وپرورش هم زدم، که اگر هر کدام ماهیانه ده هزار تومان از حقوقشان را برای کمک به دانش‌آموزان نیازمند کنار می‌گذاشتند، چه اتفاقی می‌افتاد؟ مبلغی بالغ بر ماهیانه ۵۰۰ میلیون تومان، یک پول ثابت و دائمی که اصلاً هیچ تأثیری هم در زندگی هیچکس نداشت، جمع می‌شد. ما این کار را شروع کردیم. ما با کمک آموزش‌وپرورش و با استفاده از یک مقدار اعتبارات و بودجه‌هایی که برای کنگره گرفته بودیم، رسیدگی به وضعیت و  مشکلات مدارس و دانش‌آموزان ۴۰ مدرسه در ۴۰ نقطه‌ی محروم استان را شروع کردیم.

تحت عنوان همین کنگره؟ 
تحت عنوان کنگره و تحت عنوان کمک به دانش‌آموزان نیازمند.نکته‌ی جالب‌ این است که قرار است تمام کارهای عام‌المنفعه و عمرانی که در سراسر استان از این به بعد انجام می‌شود حتماً‌ با نام یک شهید نامگذاری شود. عنوانش چیست؟ خدمت بی‌منت به مردم به نیابت از شهدا، این عنوان‌مان است. حتی از آن جالب‌تر خدمتتان بگویم، یک انجمنی از فرزندان شهدای کرمان تشکیل شده است که یک مجموعه‌ای را به ثبت رسانده‌اند و گفته‌اند که ما می‌خواهیم به نیابت از پدران شهیدمان پیشگامان خدمت به مردم باشیم.

فرمایشات شما تقریباً خلاصه‌شده در این است که این کنگره برای کمک و خدمت در جنگ فرهنگی و اقتصادی به پا خواسته است. راهکار اصلی کنگره در این باره چیست؟
ببینید راهبرد اصلی شهدا چه بود؟ چرا این را مطرح می‌کنیم، برای اینکه ما ادعا می‌کنیم و معتقدیم شهدا با آن اخلاق، سیره و رفتاری که داشتند، توانستند کشور را از دهه‌ی سخت اول انقلاب به سلامتی عبور بدهند. دهه‌‌ای که هم جنگ و تحریم بود، و هم با مشکلات زیادی مواجه بود. دلیلی که کشور توانست از آن مرحله بگذرد، چه بود؟ آن شهدا و ایثارگران بودند که با همان اخلاق، سیره، رفتار و عملکردی که در مدیریت کشور داشتند، موفق شدند کشور را از آن مرحله عبور بدهند. حالا آیا با ادامه دادن راهشان نمی‌توانیم کشور را از شرایط فعلی عبور بدهیم؟ ما به‌دنبال این نکته‌ هستیم که فرهنگ، سیره و اخلاق شهدا را در جامعه دوباره زنده کنیم و آن را در زندگی شخصی افراد و ساختار مدیریتی کشور، جاری کنیم. ما اعتقادمان این است که اخلاق، سیره و رفتار شهدا چه در زندگی شخصی، چه در ساختار مدیریتی کشور می‌تواند بسیاری از مسائل و مشکلاتی که الان با آن دست به گریبانیم را حل کند.
 
به‌نظر شما از نظر فرهنگی چه نیازی است که این کنگره برگزار شود؟
ما یک کشوری هستیم که چهل سال پیش انقلاب کردیم. و چهلمین سالگرد آن را جشن گرفتیم. خب با این انقلابی که پیروز شد، یک اتفاقی در دنیا افتاد و دیدند از کشور ایران یک صدایی بلند شده است، این صدا، صدای چه بود؟ صدای مقاومت و ایستادگی در مقابل استکبار بود. دشمن با تمام توانش آمد، با تمام راهکارهایی همچون بحث‌های امنیتی، تهاجم و جنگ نظامی و تحریم‌هایی که داشت، می‌خواست انقلاب را در نطفه خفه کند، ولی موفق نشد. اما نکته‌ی اصلی این است که انقلاب همچنان زنده است و دارد راهش را ادامه می‌دهد، دشمن هم همچنان وجود دارد و سر سخت‌تر از قبل یا به‌دنبال عوض کردن ذائقه‌ی فرهنگی مردم است یا از طریق فشار اقتصادی به‌دنبال نارضایتی و ایجاد اغتشاش در بین مردم است. خب در شرایط اقتصادی فشاری که دارد به مردم می‌آید بعضی جاها باعث شده است که مردم در خیابان‌ها بیایند، نه اینکه مخالف نظامند، نه، به تنگ آمدند. این مشخص است که توطئه‌ی دشمن است.
 
راه مقابله با این قضیه چیست؟
راهی نداریم الّا اینکه دوباره به سیره‌، اخلاق و رفتار شهدا برگردیم. خب راهبرد شهدا چه بود؟ سه کلمه ۱- اخلاص ۲- ایثار ۳- مقاومت. دقیقاً شما این سه کلمه را در شرایط اقتصادی پیاده‌اش کنید، آن وقت مسئولینی که می‌خواهند به مردم خدمت کنند اگر بینی و بین‌اللّه آدم‌های با اخلاص و ایثارگری باشند و برای خدا حاضر بشوند از مال خودشان هم چشم‌پوشی کنند، در این جنگ پیروز می‌شویم. همانطوری که در جنگ نظامی شهید از جانش چشم‌پوشی کرد و خونش را داد، در جنگ اقتصادی هم، مسئول حداقل دنبال جمع کردن مال نباشد. نمی‌شود که خودش دنبال جمع کردن مال باشد و مسئولیت مردم را هم به عهده بگیرد. این در جنگ اقتصادی، امکان ندارد، پس اگر این مسئول به سیره و اخلاق مدیریتی شهدا برنگردد نمی‌تواند در این جنگ پیروز بشود.


از دیدار با رهبر انقلاب و محورهای بحث با ایشان و توصیه‌ها و نکات رهبر انقلاب برایمان بگویید
اول اینکه چندین ماه پیگیر برگزاری این دیدار بودیم و جالب اینکه از طرق مختلف هم که پیگیری می‌کردیم به هیچ نتیجه‌ای نمی‌رسیدیم. تقریباً هفته‌ی گذشته بود که دیگر ما از دیدار با رهبر انقلاب قطع امید کردیم تا اینکه فکر می‌کنم روز شنبه بود؛ یعنی دو سه روز قبل خبر رسید که قرار است دوشنبه با رهبر انقلاب دیدار داشته باشیم. بعد از آنکه به خدمت حضرت آقا رسیدیم در حضور ایشان ما سعی کردیم یک سری از آثاری که از قبل تولید شده بود را بیاوریم، اما متأسفانه نتوانستیم کتاب‌هایمان را برسانیم. یک چیزی حدود چهل جلد کتاب تذکره‌ی شهدا که در دست تدوین است، و حدود ۳۶ جلد کتاب رمان که چهارده جلد آن چاپ و آماده است، و حدود سیزده جلد کتاب قصه هم برای بچه‌ها چاپ شده است. تقریباً حدود نود جلد کتاب در این مرحله تولید شده است. تعداد زیادی مستند هم از شهدای استان، حدود ۵۰ تا مستند و تعداد زیادی انیمیشن، بازی‌های رایانه‌ای که اینها همه جزو تولیداتی بود که در ارتباط با کمیته‌ی فرهنگی هنری و عمدتاً‌ هم به شکل فراخوان و جشنواره تولید شد. خب بخشی از این آثار را موفق شدیم به دیدار با رهبر انقلاب برسانیم تا ایشان این آثار را ببینند.
وقتی حضرت آقا تشریف آوردند، ابتدا امام جمعه‌ی محترم توضیحاتی حول محور همدلی و اتفاق نظر بین مسئولین، خیرین، معین‌های اقتصادی و مردم که کنگره در استان ایجاد کرده است، دادند و سپس درباره‌ی احیا و بازگرداندن فرهنگ و سیره‌ی شهدا در جامعه صحبت کردند. در ادامه نیز فرمانده سپاه استان درباره چارچوب و سازمان کنگره به همان شکلی که بنده توضیح دادم صحبت کردند و از رویکردها و اینکه این رویکردها از کجا آمده‌اند و چه کارهایی انجام شده است نکاتی را گفتند. بعد از آن نیز حضرت آقا فرمایشات‌شان را شروع کردند. ایشان گفتند الحمدللّه شما همه‌ی جوانب را دیدید و به همه‌ی جوانب توجه کرده‌اید و کارهای خوبی را هم انجام داده‌اید که انشااللّه تداوم داشته باشد. من درباره این قسمت از فرمایشات رهبر انقلاب خدمتتان عرض کنم، استان کرمان به‌طور قطع و یقین، برنامه‌هایی را که شروع کرده است را حداقل بین سه تا پنج سال آینده ادامه خواهد داد تا فرمایشات حضرت آقا محقق بشود.
مطلب دیگری که حضرت آقا فرمودند این بود که کاری که انجام می‌دهید یک کار به‌جا و مؤثر هست، یک اقدام بزرگی است و ایشان اشاره کردند به اینکه دشمن خیلی دلش می‌خواهد که این مسیر را کور و مسدود کند تا مردم به یاد شهدا نباشند، و اسمی از شهدا برده نشود، و خانواده‌ی شهدا تکریم نشوند. به‌ چه دلیل؟ به‌دلیل اینکه هر وقت که تکریم خانواده‌ی شهدا انجام می‌شود یا اسم شهدا آورده می‌شود، هم ارزش قائل شدن برای این راهی هست که شهدا رفتند و هم دیگران تشویق می‌شوند به اینکه این راه را ادامه بدهند. و باز حضرت آقا در بیاناتشان اشاره کردند که پیام شهدا این است که مقابل این خواسته‌ی دشمن بایستید، یعنی یاد و خاطره و نام ما را زنده نگه دارید. نکته‌ی بعدی هم که حضرت آقا فرمودند این بود که دشمن الان بروی ترس، ناامیدی و یأس مردم تمرکز کرده است و شهدا قبلاً اثبات کردند که یأس و ناامیدی و ترس در راهی که رفته‌اند، وجود ندارد و در شرایط فعلی، مردم با امید و توکل به خدا حرکت کنند و از دشمن هم نترسند و ان‌شااللّه موفق می‌شوند. این تقریباً بخشی از بیانات حضرت آقا بود.     

در آخر اگر از حاشیه‌ی دیدار با رهبر انقلاب نکته‌ای یا بازخوردی از دوستان دارید، بفرمایید...          
خیلی جالب بود بعد از اینکه حضرت آقا از جلسه خارج شدند، همه خوشحال بودند و به نوعی یک همبستگی و هم پیمانی برای ادامه برنامه‌ها، به‌وجود آمد. در اولین جلسه‌ای هم که بعد از دیدار برگزار شد، سردار سرلشگر حاج قاسم سلیمانی به‌عنوان رئیس شورای سیاستگذاری کنگره‌‌ی شهدای استان معرفی شدند و ذیل آن سیاستگذاری‌ها، روش کار و بحث‌های دیگر با حضور اعضای این ستاد جمع‌بندی شد.


این گفتگو، مدت ها قبل از شهادت سردار سلیمانی صورت گرفته است.