انقلاب اسلامی دگرگونی بزرگی در عرصه‌ی مفاهیم سیاسی و مباحث نظری ایجاد کرد و سبب شد ظرفیت­‌های جدیدی در نظام بین‌الملل با الهام از آموزه‌های دینی ایجاد شود. این تأثیرگذاری در وقایع سیاسی دهه‌ی هشتاد و نود در منطقه و جهان که حاکی از شکل‌گیری خیزش رو به تکامل در جهت بیداری اسلامی و رشد حرکت­‌های آزادی‌خواهانه نزد بسیاری از ملل جهان است کاملاً نمود دارد و حاکی از تمایل به بازگشت به سیاست­‌های عدالت‌خواهانه و نفی نظام­‌های سیطره‌جو و سلطه‌طلب است. تأثیرات انقلاب اسلامی ایران بر ملل آزادی­‌خواه جهان دارای ابعاد و جنبه‌های گوناگونی است که بخشی از آن را می‌توان در قالب گرایش‌های ایدئولوژی و فکری انقلاب اسلامی و نظام جمهوری اسلامی در ایران تبیین کرد.

اما در بعد دیگری نیز انقلاب اسلامی بر جریان­‌های آزادی­‌بخش و جنبش­‌های مبارز در سطح جهان به‌ویژه در جهان اسلام تأثیرگذار بوده است. به باور بسیاری از تحلیل‌گران، تأثیرات جهانی انقلاب اسلامی را نمی­‌توان فقط در شکل‌گیری خودجوش صدها گروه و جنبش طرفدار و یا دوستداران انقلاب اسلامی و پویندگان راه امام در قالب جریان‌های جنبش آزادی­‌بخش و مبارزه خلاصه کرد؛ زیرا امروز که سه دهه از پیروزی انقلاب اسلامی می­‌گذرد، می‌توان تأثیرات شگرف و عمیق انقلاب اسلامی را در ترویج و فراگیر شدن افکار مترقی اسلام به‌عنوان خاستگاه انقلاب اسلامی در سطح جهانی مشاهده کرد. انقلاب اسلامی ایران خاستگاهی برای حرکت و کارآمدی و تأثیرگذاری مستقیم و غیرمستقیم این بیداری روی دنیای اسلام شد. خصوصاً بعد از این‌که انقلاب به دولت تبدیل شد باز هم از خط انقلاب فاصله نگرفت و در چالش­‌های بین آگاهی و عقب‌ماندگی، جایگاه مهمی را از آن خود کرد. در این مقاله زمینه‌های پیدایش بیداری اسلامی و علل تأثیرپذیری جنبش­‌های اسلامی از انقلاب اسلامی و نقش رهبر انقلاب در هدایت بیداری اسلامی مورد بررسی قرار گرفته است.

واژگان کلیدی:
بیداری اسلامی، انقلاب اسلامی، رهبر انقلاب.

*کارشناس ارشد حقوق جزا و جرم شناسی