وقوع جنبش‌های مردمی در منطقه‌ی خاورمیانه و شمال آفریقا که منجر به سرنگونی سران حکومت در کشورهای تونس، مصر و لیبی یکی پس از دیگری و ناآرامی‌های گسترده در بحرین، یمن و اعتراضات محدود در عربستان، اردن، الجزایر و سوریه گشته است، بسیاری از کارشناسان علوم سیاسی و صاحب‌نظران تحولات اجتماعی را دچار سردرگمی و نوعی جاماندگی کرده است و می‌توان گفت تئوری‌های ریشه‌شناسی این حوادث نیز در بسیاری موارد به این درد دچار گشته‌اند.
 

تحلیل و دیدگاه مقام معظم رهبری درمورد این حوادث می‌تواند به‌ عنوان رهیافتی درجهت هویت‌شناسی و ریشه‌شناسی تحولات منطقه مورد توجه قرار گیرد. در این مقاله از سخنرانی‌ها و بیانیه‌های رسمی ایشان از تاریخ 19 دی 1389 تا سخنرانی در کنفرانس بین‌المللی بیداری اسلامی تاریخ 26 شهریور 1390، بهره گرفته شده و سعی شده است در چارچوبی تبیینی و طی سه بخش هویت‌شناسی، ریشه‌شناسی و رهیافت‌شناسی و به صورت مرحله‌ای به رهیافتی نظری و مشخص از دیدگاه ایشان نسبت به این تحولات دست یابیم.

فرض مقاله بر این است که مقام معظم رهبری نگاه و تحلیلی قبلی ازحوادث منطقه داشته‌اند و این تحولات را در ادامه مسیر انقلاب اسلامی ایران و وقوع آنها را در این مقطع تاریخی، بروز لحظه می‌دانند. به همین علت این تحولات را بیداری اسلامی نام می‌نهند. نویسنده‌ی مقاله‌ طی بررسی سخنان ایشان به این نتیجه دست می‌یابد که ایشان ویژگی‌های اسلام‌گرایی، مردمی بودن، آزادی‌خواهی، آمریکاستیزی و صهیونیست‌ستیزی را در تمامی این کشورها به جز سوریه مشترک دانسته‌اند و این تحولات را مقطعی تاریخ‌ساز و تعیین‌کننده برای آینده مسلمانان و حتی جهان می‌دانند.