از ابتدای تاریخ انسانی، نظام سیاسی یک ضرورت اجتماعی بوده است. مردم ناگزیر به پذیرش یک حکومت بوده‌اند. چه این حکومت عادلانه و مردمی باشد یا آن‌که ظالمانه ولی مدعی عدالت. حال، تحقق این انتظار که عملکرد حکومت عادلانه و مردمی باشد مسأله‌ی ثانویه و مورد قبول همه‌ی جوامع و حتی ادعای همه‌ی حکومت‌های ستم‌پیشه و فریبکاری است که به‌نحوی توانسته‌اند بر مدیریت جوامع و قوای مجریه استیلا پیدا نمایند.

بیداری اسلامی فرصتی است که جوامع را با عملکرد نهایی حکومت‌هایشان آشنا و خود به‌ خود آنها را وادار به مطالبه‌ی حقوقشان نماید. بنابراین اولین و مهم‌ترین فرصت، آگاهی جوامع به عملکرد حکومت‌هایی است که بر آنها مسلط هستند. این فرصت می‌تواند هم از درون و هم از بیرون جامعه ظهور نماید.

فرصت مهم بعدی، پایداری و موفقیت یک الگوی عینی و بالنده‌ی سیاسی است که حتی با قدرت بیشتری می‌تواند جوامع را مطمئن و در مسیر حرکت خودجوش امیدوار سازد. فرصت دیگر که نباید آن را کم اهمیت تلقی نمود، عملکرد و دستاوردهایی است که یک الگوی حکومتی مردم‌سالار اسلامی به ارمغان می‌آورد. این عوامل اصلی اگرچه می‌تواند همراه با عوامل فرعی دیگر، بیداری اسلامی را در وسعت و شکوه تحسین برانگیزی تحقق بخشد، لکن نباید عوامل چالشی را در این میان نادیده گرفت.

عوامل چالشی تاکنون با توجه به تجربه‌ی بیشتر شیاطین در بسیاری از دوره‌های تاریخی توانسته است از طریق ارتباطات و رسانه‌های فریبکار، اشاعه‌ی الگوهای دروغین و نیز با گسترش فساد و تبعیض در قوای مختلف حکومتی و اجتماعی، چه از درون و چه از بیرون، بیداری اسلامی را منحرف و نهایتاً از حرکت بالنده‌ی خود مأیوس گرداند. آن‌چه می‌تواند تداوم بیداری اسلامی را حفظ نماید تأکید بر عواملی است که در این مقاله با تفصیل بیشتری مورد بحث قرار می‌گیرد.   

واژگان کلیدی:
بیداری اسلامی، سلطه‌پذیری‌، مردم‌سالاری اسلامی، تراکم معرفتی، استعمار فرانو، فضای مجازی، مذهب نظام‌ساز.