جنبش‌ها و نهضت‌های اسلامی در نگاه اکثر محققان از تاریخچه‌ای بسیار طولانی برخوردارند. مطالعه‌ی بیداری و آسیب‌های آن از مهمترین حوزه‌های پژوهش در علوم اجتماعی به‌خصوص در بحث جامعه‌شناسی انقلاب و جامعه‌شناسی سیاسی محسوب می‌شود.

امواج بیداری اسلامی از دویست سال گذشته تاکنون هر روز بلندتر و گسترده‌‌تر شده است. مهم‌ترین دستاورد این حرکت تاریخی، بازگرداندن تدریجی خودباوری به جهان اسلام بود. نهضت بیداری اسلامی مبشر جهان جدید است. از ویژگی‌های بیداری اسلامی این است که نتیجه‌ی آگاهی مردم بوده و هیچ فرد یا گروه و یا حزبی نمی‌تواند مدعی شود که آن را به وجود آورده است.

انقلاب‌ها و نهضت‌ها همانند پدیده‌های دیگر ممکن است دچار آفت‌زدگی شوند، آفات انقلاب با چهره‌ها‌ی گوناگون و متفاوت ظاهر می‌شوند، زیرا ممکن است ناشی ازعوامل داخلی یا خارجی باشند که به صورت نامحسوس و خزنده،‌ بیداری اسلامی را تحت تأثیر و نفوذ خود قرار می‌دهند.

جهان اسلام این توان و قدرت را دارد که گذشته‌ی خود را احیا کند و به جهان بشریت ثابت نماید که اسلام عصر طلایی، تکرارشدنی است و به صورت آرزویی محال به آن نمی‌نگرد. ترسیم درست از جایگاه بیداری اسلامی در دنیای امروز و بررسی زوایای مختلف آن با هدف ارائه‌ی راه حلی جهت شناسایی آسیب‌ها، رفع مشکلات و دردهای جدید و در عین حال پیچیده و پنهان جوامع اسلامی، مهم‌ترین مسئولیت عالمان و نخبگانی است که خواستار فرجامی نیکو و پایانی نشاط بخش برای بیداری اسلامی هستند.

واژگان کلیدی:
آسیب، آسیب‌شناسی، بیداری اسلامی.