چشم‌انداز در واقع عبارت است از آرمان قابل دستیابی جامعه در یک زمان بلند‌مدت که‌ متناسب با ارزش‌ها و آرمان‌های نظام و مردم تعیین می‌گردد.^[1] پس از پیروزی انقلاب اسلامی، خلأ یک برنامه‌ریزی بلند‌‌مدت موجب ارائه‌ی طرح‌های متعددی از جمله "طرح ایجاد تمدن اسلامی 1400" و "طرح ساماندهی اقتصادی" شد که اگر چه دارای اهداف مطلوب و والایی بودند اما هیچ‌کدام به سرانجام نهایی نرسید.^[2]
از سال 1378 در دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت، به منظور یکسان‌سازی سیاست‌های کلی، مباحثات و مطالعات گسترده‌ای تحت عنوان "افق آینده ایران اسلامی" شکل گرفت.^[3] در سال 1380 مفهوم "چشم‌انداز" به جای "افق آینده" مورد تأکید واقع شد.^[4] در همان سال با دستور حضرت آیت‌الله خامنه‌ای کار تهیه "سند ملی چشم‌انداز ایران" با تشکیل کمیسیون ویژه‌ای تحت همین عنوان در مجمع تشخیص مصلحت آغاز گردید.^[5] نتایج بررسی‌های کمیسیون تدوین چشم‌انداز در سال 1381 در مجمع تشخیص مصلحت نظام به بحث گذاشته شد و در سال 1382 پس از اصلاحاتی که از سوی رهبر معظم انقلاب صورت پذیرفت به تصویب نهایی رسید.^[6]
از نگاه طراحان چشم‌انداز بیست ساله، چشم‌انداز تصویری از ایران آرمانی آینده و عاملی است که باید هر یک از مؤلفه‌های اصلی‌ جامعه‌ را جهت داده و اهداف‌شان را تعیین کند؛ از سوی دیگر، مجموعه عوامل را به هم‌ پیوند دهد و از آن‌ها نظامی سازگار بسازد.^[7] بر اساس این سند راهبردی، ایران کشوری توسعه یافته با جایگاه اول اقتصادی، علمی و فناوری در سطح منطقه، با هویت اسلامی و انقلابی، الهام‌بخش در جهان اسلام و با تعامل سازنده و مؤثر در روابط بین‌الملل خواهد بود.^[8]
سند چشم‌انداز بیست ساله‌ی جمهوری اسلامی ایران در افق 1404 هجری شمسی، در تاریخ 13 آبان 1382 توسط رهبر معظم انقلاب به سران قوای سه‌گانه ابلاغ شد.^[9]
در بخشی از این سند چنین آمده است: «جامعه‌ی ایرانی در افق این چشم‌انداز چنین ویژگی‌هایی خواهد داشت: توسعه‌یافته، متناسب با مقتضیات فرهنگی، جغرافیایی و تاریخی خود، متکی بر اصول اخلاقی و ارزش‌های اسلامی، ملی و انقلابی، با تأکید بر مردم‌سالاری دینی، عدالت اجتماعی، آزادی‌های مشروع، حفظ کرامت و حقوق انسان‌ها و بهره‌مندی از امنیت اجتماعی و قضایی.»^[10]

-----------------------------------------------------------------------------------------------------
[1]- پایگاه اطلاع‌رسانی مجلس خبرگان www.majlesekhobregan.ir

[2]- همان

[3]- پایگاه اطلاع‌رسانی مجمع تشخیص مصلحت نظام www.maslahat.ir

[4]- همان

[5]- همان

[6]- همان

[7]- پایگاه اطلاع‌رسانی مجلس خبرگان www.majlesekhobregan.ir

[8]- فارس http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=8508230392

[9]- سند چشم‌انداز بیست ساله جمهوری اسلامی ایران

[10]- همان