newspart/index2
انحصار علمی
طراحی این صفحه تغییر کرده است، برای ارجاع به صفحه‌ی قبلی اینجا کلیک کنید.
انحصار علمی

در غوغای جنگ‏ها و اختلافهای جغرافیایی و سیاسی عالم، این‏طور پیش آمد که در برهه‏ی اخیر، غرب- یعنی اروپا- زودتر به علم جدید رسید. این، دلیلِ این هم نبود و نیست که اروپایی‏ها ذهنشان از شرقی‏ها بهتر کار می‏کند؛ دلیلِ این هم نیست که قابلیت‏هایی در آن ملتها و آن کشورها وجود دارد که در این طرف از لحاظ اقلیمی و دیگر زمینه‏ها وجود ندارد؛ نه، هیچ چنین چیزهایی را نشان نمی‏دهد؛ این یک اتفاق بود که افتاد. یک روز هم شرق از لحاظ علمی جلوتر بود و غرب در تاریکی جهل غوطه‏ور بود؛ این دوره‏ها را هم در تاریخ داشتیم. کاری که در این برهه‏ی از زمان، یعنی از دوران حرکت جدید علمی بشریت که در غرب انجام شد، اتفاق افتاد- که شاید در گذشته احتمالًا سابقه نداشته- این است که این‏ها سعی کردند علم را انحصاری کنند؛ سعی کردند این وسیله‏ی پیشرفت و سیادت را برای خودشان نگه دارند و از آن حد اکثر استفاده را برای به دست آوردن سیادت سیاسی و اقتصادی ببرند. در طول تاریخ بشریت که علم و تمدن دست به دست گشته، ما چنین چیزی را سراغ نداریم.
یکی از کارهایی که نسبت به کشورهای تحت ستم استعمار انجام گرفت، این بود که این‏ها را در عقب‏ماندگی علمی نگه داشتند؛ هم عملًا مانع پیشرفت این‏ها شدند، هم روحاً این‏ها را تضعیف کردند تا احساس کنند قادر نیستند. این برای ملت ما در یک دوره‏ی طولانی پیش آمد؛ ما را از پیشرفت بازداشتند. نمی‏گوییم این کار تماماً به وسیله‏ی پیشروان علم انجام گرفته و قدرتهای داخلی و سیاستهای دیکتاتوری و مستبدانه‏ی داخلی یا سوء اداره‏ی دولتها تأثیری نداشته؛ این بخش قضیه را منکر نیستیم؛ اما آن بخش هم مهم‏ترین تأثیر را گذاشت. در دوران قاجاریه، سوء سیاست، بدفهمی، مال‏دوستی و تنبلیِ مهم‏ترین شخصیتهای مؤثر، در وضع کشور تأثیر می‏گذاشت؛ اما وقتی در همین دوره هم کسی مثل امیرکبیر به وجود می‏آید و نقش پیشرفت علمی و تأثیر علم در پیشرفت را در سطوح سیاسیون به‏درستی کشف می‏کند، نقش عامل دوم- که عامل خارجی است- خودش را به‏روشنی نشان می‏دهد؛ سعی می‏کنند این شعله را بخوابانند. این نشان‏دهنده‏ی این است که آن‏ها توجه دارند که اگر بخواهند کشوری را تحت سیطره‏ی اقتصادی و سیاسی نگه دارند، راهش این است که نگذارند از لحاظ علمی پیشرفت کند. عین همین قضیه در طول دوران حکومت پهلوی هم وجود داشته. این‏ها مسائلی است که تحلیل و تبیین آن‏ها جزو کارهای طولانی است. البته این کارها شده؛ این‏ها دعوی محض نیست؛ استدلال‏هایی پشت سرش وجود دارد.
امروز کشور ما خوشبختانه دوره‏یی را می‏گذراند که دو آگاهی در آن هست: یکی آگاهی به توانایی و استعداد ذاتی خود؛ دوم آگاهی به اینکه قدرتهای در پی سیطره‏ی بر کشور ما و بر کشورهای نظیر ما، مهم‏ترین معارضِ دانشمند شدن و پیشرفت علمی کشور ما هستند. یعنی آگاهی به معنای خودشناسی، و آگاهی به معنای دشمن‏شناسی و توطئه‏شناسی. به برکت این دو آگاهی، این امید وجود دارد که ما بتوانیم به پیشرفتهای عظیم علمی نایل شویم.
اخیراً در یکی از مطبوعات داخلی مطلبی را دیدم که از یک مؤسسه‏ی آماریِ مهم در امریکا راجع به ایرانیان مقیم امریکا- یا به قول آن‏ها، آمریکایی‏های ایرانی‏تبار- نوشته بود که سطح معلومات و سطح پیشرفت علمی این‏ها چند برابر متوسط مردم امریکاست. این، چیز خیلی مهمی است. ما در داخل کشور همین را داریم مشاهده می‏کنیم. هیچ بُعدی هم ندارد که کسانی که بخصوص روی ایران تلاش خصمانه کردند و سعی کردند حرکت علمی را در این کشور دچار مشکل کنند، به این استعداد وافر و جوشان ایرانی واقف بودند؛ می‏دانستند که اگر عنصر ایرانی وارد میدان علم شود، علم از انحصار خارج خواهد شد.1384/07/21

لینک ثابت
پايگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيت‌الله‌العظمی سيدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی) - مؤسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی