احكام نماز جماعت

 

احكام نماز جماعت

١٣٩٩ مستحب است نمازهاى واجب خصوصا نمازهاى يوميه را به جماعت بخوانند ودر نماز صبح و مغرب و عشا خصوصا براى همسايه مسجد و كسى كه صداى اذان مسجد را مى‏شنود بيشتر سفارش شده است.

١٤٠٠ در روايتى وارد شده است كه اگر يك نفر به امام جماعت اقتدا كند هر ركعت از نماز آنان ثواب صد و پنجاه نماز دارد و اگر دو نفر اقتدا كنند هر ركعتى ثواب ششصد نماز دارد و هر چه بيشتر شوند ثواب نمازشان بيشتر مى‏شود تا به ده نفر برسند و عده آنان كه از ده گذشت اگر تمام آسمانها كاغذ و درياها مركب و درختها قلم و جن و انس و ملائكه نويسنده شوند، نمى‏توانند ثواب يك ركعت آن را بنويسند.

١٤٠١ حاضر نشدن به نماز جماعت از روى بى‏اعتنايى جايز نيست و سزاوار نيست كه انسان بدون عذر نماز جماعت را ترك كند.

١٤٠٢ مستحب است انسان صبر كند كه نماز را به جماعت بخواند. و نماز جماعت از نماز اول وقت كه فرادى يعنى تنها خوانده شود، بهتر است. و نيز نماز جماعتى را كه مختصر بخواند، از نماز فرادى كه آن را طول بدهند، بهتر مى‏باشد.

١٤٠٣ وقتى كه جماعت بر پا مى‏شود مستحب است كسى كه نمازش را فرادى خوانده دوباره با جماعت بخواند و اگر بعد بفهمد كه نماز اولش باطل بوده نماز دوم او كافى است.

١٤٠٤ اگر امام يا ماموم بخواهد نمازى را كه به جماعت‏خوانده دوباره با جماعت بخواند، در صورتى كه جماعت دوم و اشخاص آن غير از اول باشد، اشكال ندارد.

١٤٠٥ كسى كه در نماز وسواس دارد و فقط در صورتى كه نماز را با جماعت بخواند از وسواس راحت مى‏شود، بايد نماز را با جماعت بخواند.

١٤٠٦ اگر پدر يا مادر به فرزند خود امر كند كه نماز را به جماعت بخواند چون اطاعت پدر و مادر واجب است، بنابر احتياط واجب بايد نماز را به جماعت بخواند و قصد استحباب نمايد.

١٤٠٧ احتياط واجب آن است كه نماز عيد فطر و قربان را در زمان غيبت امام عليه‏السلام با جماعت نخوانند، ولى به قصد رجاء مانع ندارد و نمازهاى مستحبى را هم نمى‏شود به ماعت‏خواند مگر نماز استسقاء كه براى آمدن باران مى‏خوانند.

١٤٠٨ موقعى كه امام جماعت نماز يوميه مى‏خواند هر كدام از نمازهاى يوميه را مى‏شود به او اقتدا كرد ولى اگر نماز يوميه‏اش را احتياطا دوباره مى‏خواند فقط در صورتى كه ماموم احتياطش با امام يكى باشد مى‏تواند به او اقتدا كند.

١٤٠٩ اگر امام جماعت قضاى نماز يوميه خود را مى‏خواند مى‏شود به او اقتدا كرد، ولى اگر نمازش را احتياطا قضا مى‏كند يا قضاى احتياطى نماز كس ديگر را مى‏خواند اگر چه براى آن پول نگرفته باشد اقتداى به او اشكال دارد ولى اگر انسان بداند صورت اقتداى به او اشكال ندارد.

١٤١٠ اگر انسان نداند نمازى را كه امام مى‏خواند نماز واجب يوميه است‏يا نماز مستحب نمى‏تواند به او اقتدا كند.

١٤١١ اگر امام در محراب باشد و كسى پشت‏سر او اقتدا نكرده باشد كسانى كه دو طرف محراب ايستاده‏اند و به واسطه ديوار محراب امام را نمى‏بينند،نمى‏توانند اقتدا كنند، بلكه اگر كسى هم پشت‏سر امام اقتدا كرده باشد اقتدا كردن كسانى كه دو طرف او ايستاده‏اند و به واسطه ديوار محراب امام را نمى‏بينند اشكال دارد، بلكه باطل است.

١٤١٢ اگر به واسطه درازى صف اول، كسانى كه دو طرف صف ايستاده‏اند امام را نبينند مى‏توانند اقتدا كنند و نيز اگر به واسطه درازى يكى از صفهاى ديگر، كسانى كه دو طرف آن ايستاده‏اند، صف جلوى خود را نبينند، مى‏توانند اقتدا نمايند.

١٤١٣ اگر صفهاى جماعت تا درب مسجد برسد كسى كه مقابل درب پشت صف ايستاده نمازش صحيح است، و نيز نماز كسانى كه پشت‏سر او اقتدا مى‏كنند، صحيح مى‏باشد ولى نماز كسانى كه دو طرف او ايستاده‏اند و صف جلو را نمى‏بينند، اشكال دارد، بلكه باطل است.

١٤١٤ كسى كه پشت‏ستون ايستاده، اگر از طرف راست‏يا چپ به واسطه ماموم ديگر به امام متصل نباشد نمى‏تواند اقتدا كند. بلكه اگر از دو طرف هم متصل باشد، ولى از صف جلو حتى يك نفر را هم نبيند، جماعت او صحيح نيست.

١٤١٥ جاى ايستادن امام بايد از جاى ماموم بلندتر نباشد ولى اگر مكان امام مقدار خيلى كمى بلندتر باشد، اشكال ندارد. و نيز اگر زمين سراشيب باشد و امام در طرفى كه بلندتر است بايستد در صورتى كه سراشيبى آن زياد نباشد و طورى باشد كه به آن زمين مسطح بگويند مانعى ندارد.

١٤١٦ اگر جاى ماموم بلندتر از جاى امام باشد در صورتى كه بلندى به مقدار متعارف زمان قديم باشد مثل آن كه امام در صحن مسجد و ماموم در پشت بام بايستد اشكال ندارد، ولى اگر مثل ساختمانهاى چند طبقه اين زمان باشد، جماعت اشكال دارد.

١٤١٧ اگر بين كسانى كه در يك صف ايستاده‏اند بچه مميز يعنى بچه‏اى كه خوب و بد را مى‏فهمد فاصله شود، چنانچه ندانند نماز او باطل است، مى‏توانند اقتدا كنند.

١٤١٨ بعد از تكبير امام اگر صف جلو آماده نماز، و تكبير گفتن آنان نزديك باشد كسى كه در صف بعد ايستاده، مى‏تواند تكبير بگويد ولى احتياط مستحب آن است كه صبر كند تا تكبير صف جلو تمام شود.

١٤١٩ اگر بداند نماز يك صف از صفهاى جلو باطل است، در صفهاى بعد نمى‏تواند اقتدا كند، ولى اگر نداند نماز آنان صحيح است‏يا نه، مى‏تواند اقتدا نمايد.

١٤٢٠ هرگاه بداند نماز امام باطل است مثلا بداند امام وضو ندارد، اگر چه خود امام ملتفت نباشد، نمى‏تواند به او اقتدا كند.

١٤٢١ اگر ماموم بعد از نماز بفهمد كه امام عادل نبوده، يا كافر بوده، يا به جهتى نمازش باطل بوده، مثلا بى وضو نماز خوانده، نمازش صحيح است.

١٤٢٢ اگر در بين نماز شك كند كه اقتدا كرده يا نه، چنانچه در حالى باشد كه وظيفه ماموم است، مثلا به حمد و سوره امام گوش مى‏دهد بايد نماز را به جماعت تمام كند، و اگر مشغول كارى باشد كه هم وظيفه امام و هم وظيفه ماموم است مثلا در ركوع يا سجده باشد، بايد نماز را به نيت فرادى تمام نمايد.

١٤٢٣ انسان در بين نماز جماعت مى‏تواند نيت فرادى كند.

١٤٢٤ اگر ماموم به واسطه عذرى بعد از حمد و سوره امام نيت فرادى كند، لازم نيست‏حمد و سوره را بخواند، ولى اگر پيش از تمام شدن حمد و سوره نيت فرادى نمايد، بايد مقدارى را كه امام نخوانده بخواند.

١٤٢٥ اگر در بين نماز جماعت نيت فرادى نمايد، بنابر احتياط واجب نبايد دوباره نيت جماعت كند. ولى اگر مردد شود كه نيت فرادى كند يا نه، و بعد تصميم بگيرد نماز را با جماعت تمام كند، نمازش صحيح است.

١٤٢٦ اگر شك كند كه نيت فرادى كرده يا نه، بايد بنا بگذارد كه نيت فرادى نكرده است.

١٤٢٧ اگر موقعى كه امام در ركوع است، اقتدا كند و به ركوع امام برسد، اگر چه ذكر امام تمام شده باشد، نمازش به طور جماعت صحيح است و يك ركعت‏حساب مى‏شود، اما اگر به مقدار ركوع خم شود و به ركوع امام نرسد، نمازش به طور فرادى صحيح مى‏باشد و بايد آن را تمام نمايد.

١٤٢٨ اگر موقعى كه امام در ركوع است اقتدا كند و به مقدار ركوع خم شود و شك كند كه به ركوع امام رسيده يا نه، نمازش صحيح است و فرادى مى‏شود.

١٤٢٩ اگر موقعى كه امام در ركوع است اقتدا كند و پيش از آن كه به اندازه ركوع خم شود، امام سر از ركوع بردارد، مى‏تواند نيت فرادى كند، يا صبر كند تا امام براى ركعت بعد برخيزد و آن را ركعت اول نماز خود حساب كند و لى اگر برخاستن امام به قدرى طول بكشد كه نگويند اين شخص نماز جماعت مى‏خواند، بايد نيت فرادى نمايد.

١٤٣٠ اگر اول نماز يا بين حمد و سوره اقتدا كند و پيش از آن كه به ركوع رود امام سر از ركوع بردارد، نماز او به طور جماعت صحيح است، و بايد ركوع كند و خود را به امام برساند.

١٤٣١ اگر موقعى برسد كه امام مشغول خواندن تشهد آخر نماز است چنانچه بخواهد به ثواب جماعت برسد، بايد بعد از نيت و گفتن تكبيرة الاحرام بنشيند و تشهد را با امام بخواند ولى سلام را نگويد و صبر كند تا امام سلام نماز را بدهد، بعد بايستد و بدون آن كه دوباره نيت كند و تكبير بگويد، حمد و سوره را بخواند و آن را ركعت اول نماز خود حساب كند.

١٤٣٢ ماموم نبايد جلوتر از امام بايستد، و اگر مساوى او هم بايستد، اشكال دارد و به احتياط واجب بايد كمى عقب تر از امام بايستد، اگر چه قد او بلندتر از امام باشد، كه در ركوع و سجود سرش جلوتر از امام باشد.

١٤٣٣ در نماز جماعت بايد بين ماموم و امام پرده و مانند آن كه پشت آن ديده نمى‏شود فاصله نباشد، و همچنين است بين انسان و ماموم ديگرى كه انسان به واسطه او به امام متصل شده است ولى اگر امام، مرد و ماموم زن باشد چنانچه بين آن زن و امام يا بين آن زن و ماموم ديگرى كه مرد است و زن به بواسطه او به امام متصل شده است پرده و مانند آن باشد اشكال ندارد.

١٤٣٤ اگر بعد از شروع به نماز بين ماموم و امام يا بين ماموم و كسى كه ماموم به واسطه او متصل به امام است پرده يا چيز ديگرى كه پشت آن را نمى‏توان ديد فاصله شود، نمازش فرادى مى‏شود، و صحيح است.

١٤٣٥ اگر بين جاى سجده ماموم و جاى ايستادن امام به قدر گشادى بين دو قدم فاصله باشد اشكال ندارد، و نيز اگر بين انسان به واسطه مامومى كه جلوى او ايستاده و انسان به وسيله او به امام متصل است به همين مقدار فاصله باشد نمازش اشكال ندارد، و احتياط مستحب آن است كه جاى سجده ماموم با جاى كسى كه جلوى او ايستاده هيچ فاصله نداشته باشد.

١٤٣٦ اگر ماموم به واسطه كسى كه طرف راست‏يا چپ او اقتدا كرده به امام متصل باشد و از جلو به امام متصل نباشد، چنانچه به اندازه گشادى بين دو قدم هم فاصله داشته باشند نمازش صحيح است.

١٤٣٧ اگر در نماز بين ماموم و امام يا بين ماموم و كسى كه ماموم به واسطه او به امام متصل است بيشتر از يك قدم بزرگ فاصله پيدا شود نمازش فرادى مى‏شود و صحيح است.

١٤٣٨ اگر نماز همه كسانى كه در صف جلو هستند تمام شود يا همه نيت فرادى نمايند، اگر فاصله به اندازه يك قدم بزرگ نباشد نماز صف بعد به طور جماعت صحيح، و اگر بيشتر از اين مقدار باشد فرادى مى‏شود و صحيح است.

١٤٣٩ اگر در ركعت دوم اقتدا كند قنوت و تشهد را با امام مى‏خواند و احتياط آن است كه موقع خواندن تشهد انگشتان دست و سينه پا را به زمين بگذارد و زانوها را بلند كند و بايد بعد از تشهد با امام برخيزد و حمد و سوره را بخواند و اگربراى سوره وقت ندارد، حمد را تمام كند و در ركوع يا سجده خود را به امام برساند، يا نيت فرادى كند و نمازش صحيح است، ولى اگر در سجده به امام برسد، بهتر است كه احتياطا نماز را دوباره بخواند.

١٤٤٠ اگر موقعى كه امام در ركعت دوم نماز چهار ركعتى است اقتدا كند، بايددر ركعت دوم نمازش كه ركعت‏سوم امام است، بعد از دو سجده بنشيند و تشهد را به‏مقدار واجب بخواند و برخيزد، و چنانچه براى گفتن سه مرتبه تسبيحات وقت ندارد،يك مرتبه بگويد و در ركوع يا سجده خود را به امام برساند.

١٤٤١ اگر امام در ركعت‏سوم يا چهارم باشد و ماموم بداند كه اگر اقتدا كند و حمد را بخواند به ركوع امام نمى رسد، بنابر احتياط واجب بايد صبر كند تا امام به ركوع رود، بعد اقتدا نمايد.

١٤٤٢ اگر در ركعت‏سوم يا چهارم امام اقتدا كند، بايد حمد و سوره را بخواند و اگر براى سوره وقت ندارد بايد حمد را تمام كند و در ركوع يا سجده خود را به امام برساند، ولى اگر در سجده به امام برسد بهتر است كه احتياطا نماز را دوباره بخواند.

١٤٤٣ كسى كه مى‏داند اگر سوره را بخواند در ركوع به امام نمى رسد، بايد سوره را نخواند، ولى اگر خواند نمازش صحيح است.

١٤٤٤ كسى كه اطمينان دارد كه اگر سوره را شروع كند يا تمام نمايد به ركوع امام مى رسد، احتياط واجب آن است كه سوره را شروع كند يا اگر شروع كرده تمام نمايد.

١٤٤٥ كسى كه يقين دارد، اگر سوره را بخواند به ركوع امام مى رسد، چنانچه سوره را بخواند و به ركوع نرسد نمازش صحيح است.

١٤٤٦ اگر امام ايستاده باشد و ماموم نداند كه در كدام ركعت است مى‏تواند اقتدا كند ولى بايد حمد و سوره را به قصد قربت بخواند و اگر چه بعد بفهمد كه امام در ركعت اول يا دوم بوده نمازش صحيح است.

١٤٤٧ اگر به خيال اين كه امام در ركعت اول يا دوم است‏حمد و سوره نخواند و بعد از ركوع بفهمد كه در ركعت‏سوم يا چهارم بوده نمازش صحيح است. ولى اگر پيش از ركوع بفهمد بايد حمد و سوره را بخواند و اگر وقت ندارد فقط حمد را بخواند و در ركوع يا سجده خود را به امام برساند.

١٤٤٨ اگر به خيال اين كه امام در ركعت‏سوم يا چهارم است‏حمد و سوره را بخواند و پيش از ركوع يا بعد از آن بفهمد كه در ركعت اول يا دوم بوده نمازش صحيح است.

١٤٤٩ اگر موقعى كه مشغول نماز مستحبى است جماعت بر پا شود چنانچه اطمينان ندارد كه اگر نماز را تمام كند به جماعت برسد، مستحب است نماز را رها كند و مشغول نماز جماعت‏شود بلكه اگر اطمينان نداشته باشد كه به ركعت اول برسد مستحب است به همين دستور رفتار نمايد.

١٤٥٠ اگر موقعى كه مشغول نماز سه ركعتى يا چهار ركعتى است جماعت بر پا شود چنانچه به ركوع ركعت‏سوم نرفته و اطمينان ندارد كه اگر نماز را تمام كند به جماعت برسد، مستحب است به نيت نماز مستحبى نماز را دو ركعتى تمام كند و خود را به جماعت برساند.

١٤٥١ اگر نماز امام تمام شود و ماموم مشغول تشهد يا سلام اول باشد لازم نيست نيت فرادى كند.

١٤٥٢ كسى كه يك ركعت از امام عقب مانده وقتى امام تشهد ركعت آخر را مى‏خواند مى‏تواند برخيزد و نماز را تمام كند و يا انگشتان دست، و سينه پا را به زمين بگذارد و زانوها را بلند نگه دارد و صبر كند تا امام سلام نماز را بگويد و بعد برخيزد.


پاسخ به سوالات شرعی مخاطبان
استفتائات مناسبتی
پايگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيت‌الله‌العظمی سيدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی) - مؤسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی