صید، ذبح و شکار حیوانات

استفتائات جدید

س: چنانچه دريچه تخليه آب حوضچه‌هاى پرورش ماهى را به نيّت صيد ماهى باز كرده تا آب كاملاً تخليه شده و ماهى‌‌ها جان دهند صيد محسوب مى‌شود و ماهى‌‌ها حلال است؟

ج) اگر در همان حال ماهى‌‌ها جان داده‌اند، صيد محسوب نشده و تذکيه نمى‌شوند.

س: در بعضى از مراكزى كه ماهى را به صورت زنده مى‏فروشند، بعد از گرفتن ماهى از آب، ضربه‏اى به سر ماهى زده و فوراً شكم آن را پاره كرده و امعاء و احشاء آن را خارج مى‏كنند در حالى كه هنوز ماهى زنده و كمى حركت دارد آيا خوردن چنين ماهى‏اى حلال است؟

ج) اشکال ندارد.

س: براى صيد ماهى از حوضچه ‏هاى پرورش ماهى، از اتصال برق به آب استفاده مى‏كنند: الف: خوردن اين ماهى‏ها چه حكمى دارد؟ ب: چنانچه بعضى از اين ماهى‏ها به وسيله برق داخل آب بميرند و مخلوط با ماهى‏هاى نيمه‏جان به واسطه شک برق از آب گرفته شوند وظيفه چيست؟

ج) اگر با اتصال برق، ماهى در آب بميرد، حرام است ولى اگر آنها را زنده بگيرند و در خارج آب بميرند، حلال است؛ و اگر ماهىِ مرده و حرام با ماهى‌هاى حلال مخلوط شود و مجموعاً مقدار محدود و کمى باشند، از همه آنها بايد اجتناب شود.

س: در كشورى كه اخيراً بازديد انجام شد وسايل و ماشين به صورتى تعبيه شده كه امكان روبه قبله نمودن حيوان نمى‌باشد. با ذابح هم که صحبت كردم، گفت مى‌دانم روبه قبله نيست ولى من «بسم الله» را مى‌گويم. با توجه به اينكه فراورده‌هاى اين كشور به كشورهاى اروپا نيز به نام گوشت حلال صادر مى‌شود خواهشمند است حكم ذبيحه‌اى را كه رو به قبله نيست بفرماييد با علم به اينكه ذابح هم مى‌داند روبه قبله نيست.

ج) اگر يقين حاصل شود كه ذبيحه را با ترك استقبال قبله عالماً عامداً ذبح نموده آن ذبيحه حلال نيست ليكن از كجا چنين علمِ شخصى نسبت به موارد خاصه براى مكلف حاصل مى‌شود؟ و در هر صورت با فرض عدم اطلاع از چگونگى ترك استقبال قبله، ذبيحه محكوم به حليت است.

س: آيا ذبيحه اهل سنت براى شيعه مذكى مى‌باشد يا نه؟ بعضى از فقهاى اهل سنت اتجاه به قبله را شرط نمى‌دانند، در اين صورت ذبح آنها چه حكمى دارد؟

ج) ذبيحه مسلمان محكوم به حليت است و اخلال به استقبال ذبيحه از روى جهل مضرّ به حليت نيست.

س) آيا مرغ مى‌تواند توسط ماشين ذبح شود و آيا گوشتش حلال مى‌شود؟ حيوانات ديگر چطور؟

ج) در ذبح مرغ و هر حيوان ديگر علاوه بر وجوب رو به قبله بودن و ذکر «بسم الله» و آهن بودن آلت ذبح و مسلمان بودن ذابح بايد عمل ذبح به نحوى باشد که مستند به ذابح گردد مثل آنکه چند مرغ را بخواباند و تيغه ماشين را بکشد تا گردن آنها را ببرد.

س: در بعضى محافل شنيدم كه گوشت حيوان حلال گوشت را كه ذبح شرعى نشده مى‌توان با يک «بسم الله» خورد، لطفاً توضيح دهيد؟

ج) خوردن گوشت حيوانى كه ذبح شرعى نشده است، حرام است و ذکر بسم الله موجب حليت آن نمى‌شود.

س: شرايط تذكيه ماهى حلال گوشت چيست؟

ج) شرطش اين است كه زنده از آب بگيرند و در خارج آب جان دهد.

س: آيا در كشور غير مسلمان خوردن ماهى كه توسط غير مسلمان صيد گرديده حلال است؟

ج) اگر بدانيد فلس دارد و زنده از آب گرفته و پس از گرفتن در خارج آب جان داده است، حلال است.

س: شنيده‌ام که خوردن گوشت ذبح شده توسط يهودى جايز است آيا درست است؟

ج) ذبح غير مسلمان حلال نيست، هر چند ساير شرايط تذكيه شرعيه را مراعات كرده باشند.

س: آيا با خالى کردن حوضچه‌هاى پرورش ماهى و پس از جان دادن ماهى‌ها مى‌توان گفت ماهى‌ها صيد شده‌اند و حلالند؟

ج) اگر ماهى‌ها در همان حال جان داده باشند، صيد محسوب نشده و تذکيه نمى‌شود.

س: اين كه گفته مى‏شود ماهى جهت حلال شدن بايد بيرون از آب جان دهد آيا شامل موارد ذيل مى‏شود؟ الف: آن را صيد كرده و داخل پلاستيك انداخته سپس جان بدهد. ب: آن را صيد نموده و زنده به سيخ كشيده و روى آتش قرار دهيم. ج: آن را با ضربه‏اى بى حس كرده و شكم آن را پاره كرده و مشخص نشود كه از بى‏آبى جان داده يا پاره كردن شكم. د: سر آن قبل از جان دادن بريده شود. هـ : ماهى‏هاى كنار ساحل كه بعد از وقوع جزر دريا به صورت مرده و زنده افتاده‏اند.

ج) در مورد اول اگر داخل پلاستيك آب نباشد، در فرض سؤال حلال است و ماهى‌هايى كه بيرون آب افتاده و قبل از آنكه كسى آنها را زنده بگيرد مرده‌اند، حرام هستند. اما بقيه اقسامى كه در سؤال آمده، اشكال ندارد.

س: قبل از ذبح گوسفند يادم بود که بسم الله بگويم ولى موقع ذبح يادم رفته بگويم اگر قبل از جان دادن بسم الله يادم بيايد بگويم چه حکمى دارد؟

ج) در فرض سؤال اشکال ندارد.

س: در هنگام سر بريدن حيوان اگر قبل از مفارقت روح از جسم سر حيوان بصورت كامل جدا شود، حكم گوشت ذبح شده و فعل صورت گرفته چيست؟

ج) اين کار حرام است ولى گوشت آن حرام نمى‌شود و حلال است.

س. الف: در صورتى كه حيوان در حال مرگ باشد، آيا با بريدن جوزك مى‌توان حيوان را حلال كرد؟ ب: آيا اين بريدن نيز بايد رو به قبله باشد؟ ج: در صورتى كه در فرض «2» حيوان حلال مى‌شود سر حيوان چه حكمى دارد؟

ج. الف) اگر زنده باشد و فرصت بريدن اوداج اربعه (رگهاى چهارگانه گردن حيوان) باشد، حلال مى‌شود. ب) همه شرايط را بايد داشته باشد. ج) اگر موقع قطع اوداج اربعه سر متصل به بدن بوده است، سر نيز حلال است.

س: چنانچه دريچه تخليه آب حوضچه‌هاى پرورش ماهى را به نيّت صيد ماهى باز كرده تا آب كاملاً تخليه شده و ماهى‌ها جان دهند آيا اين صيد محسوب مى‌شود و ماهى‌ها حلال است؟

ج) اگر در همان حال ماهى‌ها جان داده‌اند، صيد محسوب نشده و تذکيه نمى‌شوند.

س: آيا ماهى براى اينکه حلال باشد حتماً بايد روى خاک جان بدهد؟ مثلاً اگر ماهى را زنده بخريم و داخل پلاستيک بياندازيم تا جان دهد اشکالى دارد؟

ج) اشكال ندارد.

س: در چه صورتى پوست حيوانات درنده‌اى مثل گرگ و پلنگ پاك مى‌شود؟

ج) حيوانات حرام گوشتى كه درنده و گوشتخوار هستند مانند گرگ و پلنگ، اگر آنها را به دستورى كه در رساله‌هاى عمليه ذكر شده سر ببرند يا با تير و مانند آن شكار كنند، پاك مى‌شوند.

س. درموقع صیدماهی اگرصیاد ببیند که چندماهی درداخل آب قبل از صید مرده ولی با ماهی های صید شده حلال وپاک مخلوط شده است و قابل جدا سازی نیست همچنین تعداد ماهی های صید شده زیاد است، حکمش چیست؟ اگر کم باشد حکمش چیست؟

ج. باید از همه‌ی ماهی‌هایی که احتمال می‌دهد همان ماهی های مرده است، اجتناب کند.


پاسخ به سوالات شرعی مخاطبان
استفتائات مناسبتی
پايگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيت‌الله‌العظمی سيدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی) - مؤسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی