treatise/content

شرایط تحقق سفر شرعی

احکام سفر

شرایط تحقق سفر شرعی

بر مسافر واجب است نمازهای چهار ركعتی (ظهر، عصر و عشا) را با شرايطی که خواهد آمد شکسته (دو رکعت) بخواند، و نماز صبح و مغرب شکسته نمی‌شود. نافله‌ها را بايد دو رکعت، دو رکعت خواند، مگر نماز وتر را که يک رکعت تنها است. نافله‌ها را می‌تواند نشسته بخواند ولی ايستاده بهتر است. در سفر نافله‌‌های ظهر و عصر و عشا ساقط است و نبايد خوانده شود.

س1. تفاوت شخص کثیرالسفر با کسی که به‌خاطر شغلش مدام در سفر است چیست؟ و كلاً چه زمانی شخصی كثیرالسفر محسوب می‌شود؟

ج) اگر سفر، شغل يا مقدمه شغل نباشد ـ هرچند كثرت هم داشته باشد ـ موجب شكسته ‌شدن نماز نمی‌شود. و به‌طور کلّی عنوان کثيرالسفر حكمی ندارد و موضوع حکم شرعی نيست،بلكه تمام خواندن نماز و صحت روزه برای كسی است كه يا خود سفر شغل او است (مثل راننده و خلبان و مانند آن) و يا برای انجام شغل مسافرت می‌كند (مثل كارمند و كارگری كه به اندازه مسافت شرعی برای كارش مسافرت می‌كند)، كه اين افراد در مبدأ و مقصد و بين راه نمازشان تمام و روزه‌شان صحيح است.

س2. اگر بنده روزانه از محل سکونتم به محل کار که بیشتر از حدّ ترخّص فاصله دارد بروم حکم مسافر دارم یا خیر؟ در این صورت اگر به تهران سفر کنم واز تهران به محل کارم بروم حکم نماز و روزه‌ام چگونه است؟

ج) کسی که از وطن خود برای کار مسافرت می‌کند (حدود 45 كيلومتر با حداقل 5 /22 کيلومتر رفت) چنانچه طوری است که در هر ده روز چند بار يا حداقل يک بار مسافرت می‌کند، چنين شخصی تا زمانی که ده روز در وطن يا جای ديگر اقامت نکرده، نمازش از سفر سوم تمام و روزه‌اش صحيح است و اگر ده روز در جايی اقامت کند، در سفر اول نمازش قصر است؛ و صِرف رفتن به بيش از حدّ ترخّص، سفر شرعی صدق نمی‌کند و موجب شکسته شدن نماز و بطلان روزه نيست و رفتن از محل سکونت به تهران اگر برای شغل نباشد، در چنين سفری نماز شکسته و روزه نيز صحيح نمی‌باشد.

س3. کسی که حداقل هر ده روز یک بار سفر شغلی انجام می‌دهد، تا چه مدّت آن را ادامه دهد حکم سفر شغلی بر آن مترتب می‌شود؟

ج) ميزان، صدق تکرّر سفر برای شغل است. همين که کاری که برای آن سفر می‌کند شغل او محسوب باشد ولو شغل دو سه ماهه، و برای آن بدون تخلّل اقامت ده روز در يک‌جا مکرّراً مسافرت می‌کند، در سفر سوّم نمازش تمام است.

س4. خواهشمند است در مورد سفر برای شغل که فرموده‌اید «در سفر سوم نماز تمام است» بفرمایید: شخصی که مکرّر برای شغلش مسافرت می‌کند اگر ده روز در وطن و یا جای دیگر اقامت کند آیا در این مورد هم در سفر سوم نمازش تمام است و یا اینکه پس از اقامت ده روز فقط در سفر اول نمازش قصر می‌باشد؟

ج) در صورت اقامت ده روز در يک محل در بين سفرهای شغلی فقط در سفر اول بعد از اقامت ده روز نمازش قصر است.

س5. آیا در سفر شغلی كه نماز تمام است لازم است در هر ده روز حداقل یك بار به محل كارش سفر كند یا همین كه در یك مكان ده روز نماند كافی است؟

ج) ملاك اين است كه بين دو سفر شغلی ده روز در جايی اقامت نكند هر چند فاصله بين دو سفر شغلی بيش از ده روز باشد.

س6. قصد سفر شغلی چهار ماهه به خارج از شهر دارم، به‌طوری که در بین آن از جایی به جای دیگر ـ که بیش از مسافت شرعی فاصله دارند ـ منتقل می‌شوم؛ در صورتی که کمتر از ده روز در یک مكان توقف داشته باشم، وظیفه من نسبت به نماز چیست؟

ج) اگر عرفاً صدق کند كه اين سفر شغل يا برای شغل است (يعنی در خلال ده روز اين سفرها متعدّد انجام گرفته و سفر دوم از مقصد سفر اول برای مقصد ديگر و از آن‌جا نيز به جاهای ديگر باشد و هکذا)، در اين صورت در سفر اول و دوم نماز شکسته، و از سفر سوم به بعد نماز کامل است. ولی اگر تمام اين سفرها تا زمانی که به وطن يا محل سکونت برمی‌گرديد، يک سفر به‌حساب آيد، در تمام طول سفر بايد نماز را شکسته بخوانيد.

س7. آیا محل کار اگر در فاصله کمتر از مسافت شرعی باشد، قاطع سفر در روز کار یا در روز تعطیلی است؟

ج) قاطع سفر در حقيقت وطن انسان و از نظر حكمی محل اقامت (ده روز) است؛ و محل کار نه وطن است و نه محل اقامت؛ لذا اگر به آن‌جا سفری انجام گيرد، قاطع سفر نخواهد بود.

س8. اگر مسافر بعد از خروج از وطن، از راهی عبور کند که صدای اذان وطن اصلی خود را بشنود و یا دیوار خانه‏‌های آن را ببیند، آیا به مسافت شرعی ضرر می‏‌رساند؟

ج) تا از وطن خود عبور نکرده، ضرری به مسافت شرعی نمی‏‌رساند و مسافرتش قطع نمی‏‌شود، ولی تا در داخل محدوده بين وطن و حد ترخص آن هست، حکم مسافر بر او جاری نمی‏‌شود.


استفتائات مناسبتی
پايگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيت‌الله‌العظمی سيدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی) - مؤسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی